Niyə yazıçılarımız beynəlxalq ədəbi mükafatlar ala bilmirlər? - SORĞU

Mədəniyyət 15:00 16.11.2023

Bu zamana kimi Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində Nobel alan yazıçı olmayıb. Azərbaycan ədəbiyyatının dünya ədəbi arenasında o qədər də geniş təbliğ olunmaması, əsərlərin başqa dillərə tərcümə edilməməsi buna səbəb kimi göstərərilə bilər. Ədəbiyyat sahəsində verilən beynəlxalq mükafatlar tək “Nobel”lə bitmir. “Buker”, “Man Asia”, “Migel de Servantes” mükafatları ilə yanaşı, qonşularımızın təsis etdiyi “Russkaya premiya” (Rusiya) və Türk Dünyası Ödülü (Türkiyə) kimi kifayət qədər nüfuzlu mükafatlar da var.

Niyə Azərbaycan yazıçısı ciddi, nüfuzlu Ədəbiyyat Mükafatında xüsusi yer tuta bilmir? Ümumiyyətlə, yazıçılarımız beynəlxalq ədəbi müsabiqələrə əsər göndərirlərmi? Ednews-un mövzu ilə bağlı keçirdiyi sorğunu təqdim edir:

Ədəbiyyatşünas, tənqidçi Cavanşir Yusifli bildirir ki, bu problemin dəqiq səbəbini araşdırmaq lazımdır.

“Yəqin inadlı mübarizə, o mükafatları qazanmaq əzmi olmalıdır. Bizim filmlərimiz də əvvəllər elə bir ciddi nəticə əldə edə bilmirdi, davamlı iş, dünya kino prosesinə inteqrasiya bunu müəyyən dərəcədə asanlaşdırdı. Ədəbiyyatda da elədir, əvvəlcə normal inteqrasiya prosesi getməlidir, tərcümələr çox keyfiyyətli olmalıdır, bu sahədə kadr kasadlığı var və keyfiyyət aşağı səviyyədədir. Adda-budda şəkildə xarici ölkələrdə nəşrlərimiz var, ancaq məncə mətnlər düzgün seçilmir, bəzən müəlliflər özünün mətnlərini tanımırlar, bir sözlə, bu iş özfəaliyyət səviyyəsindədir. Söhbət bir nasirin, iki şairin mükafat almasında yox, Azərbaycan ədəbiyyatından gedir. Nəşriyyatlarda işıq üzü görən xarici ölkə müəlliflərinin əsərləri ciddi tənqid süzgəcindən keçmir. Bir çimdik duz kimi nəsə çatışmır. Ədəbi proses xaos içindədir, yeni yazılan mətnlər ortaya çıxan kimi köhnəlirlər, müəlliflər bir az da nə yazdıqlarını bilmirlər. Şair və nasir adları göz deşir, mətnlərsə görünmür”.

Yazıçı Fəxri Uğurlu isə düşünür ki, ciddi, nüfuzlu ədəbiyyat mükafatına layiq görülmək üçün ilk növbədə ciddi əsər yazmaq lazımdır.

“İkincisi, o əsəri beynəlxalq arenaya çıxarmaq lazımdır. Hər ikisi çox müşkül məsələdir, bundan ötrü bütöv bir mexanizm işləməlidir. Bizdə isə imkanların çoxu “xalturşik”lərin, istedadsızların, ədəbiyyata dal qapıdan dürtülənlərin əlindədir. Ona görə də bir nəticə hasil olmur, bu gedişlə olmayacaq da”.

Şair Aqşin Yenisey isə bildirib ki, beynəlxalq mükafatlar ingilis dilinə tərcümə olunmuş əsərləri verilir.

“Lap tutaq ki, bizim yazıçını ingilis dilinə çevirdik, onun primitiv molla təfəkkürü ilə yazdığı ədəbiyyat dünyanın nəyinə lazımdır?”

Yazıçı Varis Yolçuyev qeyd etdi ki, Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı bədbinliyinizlə razılaşmıram. Bu aksiomdur, yazıçının beynəlxalq arenada parlaması üçün gərək xarici nəşriyyatlara və ədəbi təsisatlara çıxışı olsun, mütəmadi xarici ölkələrdə nəşriyyatlar hesabına kitabları çıxsın, ədəbi agentləri olsun, ən nüfuzlu beynəlxalq ədəbi qurumlara üzvlüyü olsun və s.

"Nobel, Buker, Pulitser - bu mükafatların konkret şərtləri var və bizim yazarlar hələ ki bu şərtlərə uyğun gəlmirlər. Amma bunlardan başqa da kifayət qədər nüfuzlu mükafatlar var. 

Bu yaxınlarda Xalq yazıçımız Elçin Türkiyədə Beynəlxalq Nəcib Fazil adına Ədəbiyyat mükafatı almadımı? Özümdən deyim bir qədər. Avrasiya Millətlər Assambleyası Ədəbiyyat Şurasının həmsədri, PEN İnternational (Böyük Britaniya) və Beynəlxalq Yazıçılar Gildiyasının (Almaniya) üzvü, Yazıçıların Beynəlxalq Nyu-York Konfransının iştirakçısı, bir neçə ölkənin yazıçılar ittifaqlarının üzvüyəm. 

Dünyanın 6 ölkəsində nəşriyyat hesabına kitablarım çıxır. 2016-cı ildə Rusiyada Moskva Ədəbiyyat Mükafatını nəsr nominasiyasında qazandım. Orada Boris Akunin və Mixail Zadornov da təmsil olunurdu. 

2018-ci ildə BMT-nin patronajlığı altında Avrasiya materikinin Ədəbiyyat üzrə 3-cü LiFFt Festivallar Festivalının qızıl mükafatına layiq görüldüm. Məndən öncə bu mükafatı dünyaşöhrətli qazax yazıçısı Oljas Süleymenov və Nobel nominantı olmuş rus şairi Konstantin Kedrov-Çelışev qazanmışdılar. 2019-cu ildə Beynəlxalq London mükafatının qısa siyahısına qədər irəlilədim. Mükafatı isə dünyaşöhrətli Den Braun qazandı.  

Bizim elə yazarlarımız var ki! İnşallah, hamısı parlayacaq!"

Şair, esseist Qismət Rüstəmov deyir ki, əsərlər aparıcı dilə yaxşı, keyfiyyətli tərcümə edilmir.

“Ona görə də ilk olaraq sanballı tərcümələr lazımdır. İkincisi isə düzgün nəşriyyatda çap olunmaq lazımdır. Harda gəlir nəşr olunmaq yox”.

Müəllif: Oğuz Ayvaz.

Umud Mirzəyev "Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu”ndan danışdı - VİDEO

Xəbər xətti

Sergey Məlikov: Dağıstanda törədilən terror aktları vaxt və məqsədlər üzrə əlaqələndirilib
05:09 25.06.2024
Papuaşvili müxalifət nümayəndələrini parlamentin iclaslarında iştirak etməyə çağırıb
Papuaşvili müxalifət nümayəndələrini parlamentin iclaslarında iştirak etməyə çağırıb
03:20 25.06.2024
Azərbaycanda Rusiya Mədəniyyəti Günləri başlayır
01:11 25.06.2024
Türkiyə millisinin heyətindən çıxarıldı
00:02 25.06.2024
Aİ "Xarici agentlər haqqında" qanuna görə Gürcüstanı maliyyələşdirmədən məhrum edə bilər
23:13 24.06.2024
Kreml: Putin və Ərdoğan Astanada görüşə bilər
22:40 24.06.2024
Samuxda “Son Zəng"lə bağlı təlimatı pozduğu üçün məktəb direktoru işdən azad olunub
22:29 24.06.2024
Yeni Kaledoniyada müstəqillik tərəfdarlarının liderinin deportasiyası iğtişaşlara səbəb olub
22:00 24.06.2024
Azərbaycan basketbolçuları təlim-məşq toplanışının ikinci mərhələsinə start verib
21:40 24.06.2024
Bənövşəyi xətdə qatarların hərəkət qrafiki DƏYİŞDİRİLİR
21:20 24.06.2024
Keçmiş həmsədr: Fransanın Ermənistana silah satması Azərbaycanla sülh ərəfəsində yeni təxribatdır
21:00 24.06.2024
143 milyonluq yeyintidə İLK HÖKM: Maliyyə xidmətinin sabiq rəisi cəzasını aldı
20:29 24.06.2024
Umud Mirzəyev "Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu”ndan danışdı - VİDEO
20:25 24.06.2024
Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısına yeni müavin təyin edilib
Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısına yeni müavin təyin edilib
20:00 24.06.2024
Zəngilanda Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumunun ilk günü yekunlaşıb - YENİLƏNİB - VİDEO
19:35 24.06.2024
Naxçıvanda təhsilverənlərin sertifikatlaşdırma prosesinin test imtahanı mərhələsi yekunlaşıb
19:00 24.06.2024
Müxalifət təmsilçisi: "Rusiyanı Ermənistandan çıxarmaq üçün Paşinyanı hakimiyyətə gətirdilər"
18:44 24.06.2024
Səfir: Misir və Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edə bilər
18:26 24.06.2024
Kür çayında bir nəfər batıb
18:23 24.06.2024
"Xalqın içində olmayan, dərdini hiss etməyən onun problemini həll edə bilməz…" - Razi Nurullayev - VİDEO
"Xalqın içində olmayan, dərdini hiss etməyən onun problemini həll edə bilməz…" - Razi Nurullayev - VİDEO
18:00 24.06.2024
Azərbaycanda OLAY: İş yoldaşını yuxuda tez-tez gördüyündən falçıya üz tutdu - Başına iş gəldi
17:45 24.06.2024
Abituriyentlərin 100-dən aşağı bal topladığı BÖLGƏLƏR
17:30 24.06.2024
Fransanın bu səhvi Aİ-na zərər vuracaq - Financial Times
Fransanın bu səhvi Aİ-na zərər vuracaq - Financial Times
17:15 24.06.2024
“Sosial sahədə çalışan insanların qəlbi mərhəmətlə dolu olmalıdır” – Razi Nurullayev - VİDEO
17:00 24.06.2024
Rezidenturaya qəbul imtahanının nəticələri AÇIQLANDI
16:55 24.06.2024
Livan The Telegraph qəzetini məhkəməyə verib - SƏBƏB
Livan The Telegraph qəzetini məhkəməyə verib - SƏBƏB
16:35 24.06.2024
Rusiya ABŞ-ı günahlandırır -SƏBƏB
Rusiya ABŞ-ı günahlandırır -SƏBƏB
16:30 24.06.2024
"Rusiya Avropa təhlükəsizlik sisteminin üzvü olmalıdır" - Viktor Orban
"Rusiya Avropa təhlükəsizlik sisteminin üzvü olmalıdır" - Viktor Orban
16:22 24.06.2024
ABŞ höküməti Rusiyanı terrorçu ölkə elan edəcək?
ABŞ höküməti Rusiyanı terrorçu ölkə elan edəcək?
16:15 24.06.2024
YAP-ın siyahısı hazırdır - 34 deputat mandatsız qalacaq
16:07 24.06.2024
“Fransa günümüzdə neoimperiya fəaliyyəti göstərir” – Tural Gəncəliyev - VİDEO
“Fransa günümüzdə neoimperiya fəaliyyəti göstərir” – Tural Gəncəliyev - VİDEO
16:00 24.06.2024
"Qarabağdan köçkün düşəndə 12 yaşım vardı…" - Tural Gəncəliyev -VIDEO
"Qarabağdan köçkün düşəndə 12 yaşım vardı…" - Tural Gəncəliyev -VIDEO
15:40 24.06.2024
BAMF prezidenti Umud Mirzəyev: “QHT-lərimizin sayını artırmaq üçün sistemli təşkilatlanmalı və daha çox çalışmalıyıq”
BAMF prezidenti Umud Mirzəyev: “QHT-lərimizin sayını artırmaq üçün sistemli təşkilatlanmalı və daha çox çalışmalıyıq”
15:33 24.06.2024
Avropadan Rusiyaya böyük zərbə: Artıq Rusiya bunu edə bilməyəcək
Avropadan Rusiyaya böyük zərbə: Artıq Rusiya bunu edə bilməyəcək
15:30 24.06.2024
Konstitusiya Məhkəməsi Milli Məclisin buraxılmasına dair Prezidentin sorğusuna BAXACAQ
15:25 24.06.2024
Aİ Rusiyaya qarşı 14-cü sanksiya paketini qəbul etdi - Sanskiya paketinə nələr daxildir
Aİ Rusiyaya qarşı 14-cü sanksiya paketini qəbul etdi - Sanskiya paketinə nələr daxildir
15:20 24.06.2024
İspaniya Kralı Litvada səfərdədir
İspaniya Kralı Litvada səfərdədir
15:15 24.06.2024
Prezident dövlət qulluqçularını təltif etdi
15:10 24.06.2024
Azərbaycanda xüsusi karantin rejiminin müddəti UZADILDI
15:07 24.06.2024
Zəngilanda "Azərbaycan qeyri-hökumət təşkilatları nəticələr və hədəflər" mövzusunda panel müzakirə keçirilib - FOTOLAR
15:02 24.06.2024
Hamısı