“Sözü yola vermək əxlaqsızlıqdır” – Azərbaycan yazıçılarının yazı mətbəxi – SORĞU

Mədəniyyət 10:30 13.06.2024

Dünya yazıçılarının yazı prosesləri maraqlı faktlarla zəngindir. Hemenquey ayaq üstdə gəzə-gəzə, Selincer lüt, Mark Tven yataq otağında əsərlərini yazırmış. Bəs Azərbaycan yazıçılarının yazı prosesi necədir? Onlar yazarkən qeyri-adi üsullara əl atırlarmı? 

Ednews bu barədə tanınmış yazıçılar arasında sorğu keçirib. Cavabları təqdim edirik.

Vidadi Babanlı:

“Vicdan susanda”nı təxminən 10 ilə yazmışam. Bu əsərə görə məni çox incitdilər. 4 il işsiz qaldım. Həbs etmək istəyirdilər. Sıxışdırırdılar, tənqid edirdilər. Deyirdilər ki, bu sovet quruluşuna böhtandır, kommunistlər ən vicdanlı adamlardır, yazıçı bütün bunları özündən uydurub. İttiham elədilər məni. KQB-yə çağırdılar. Sonra iş elə gətirdi ki, məsələ ləngidi. Hakimiyyət dəyişdi respublikada. Heydər Əliyev gəldi. Mən danışdığım hadisə 1967-ci ildə baş vermişdi. “Vicdan susanda” “Azərbaycan” jurnalında çap olunmuşdu. Heydər Əliyev 1969-cu ildə hakimiyyətə gəldi. Mən ona vəziyyəti izah etdim. Heydər Əliyev məsələni yoxlatdırdı. Yazıçılar Birliyinin sədri Mirzə İbrahimov partiyada iclas keçirdi. İclasda Mirzə İbrahimov təklif elətdirdi ki, məni partiyadan çıxarsınlar. Onda Əli Vəliyev etiraz elədi, dedi, bu, böyük bir cinayətdir, gəlin bunu yumşaldaq. Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza, Osman Sarıvəlli o təklifin əleyhinə oldular, töhmət verilməklə kifayətlənmək lazım olduğunu dedilər. Qəribə taleyi oldu o əsərin”. 

Sevinc Elsevər:

“Xüsusi bir adətim yoxdur. Vaxt tapandan-tapana yaza bilirəm. Həm də yaşla, zamanla sağlamlıq imkanların itir. Yeddi ildir dəhşətli bel ağrılarım var. Ona görə irihəcmli mətnlər yazmaqdan qaçıram. Yazı adətim elə bu bel ağrısından yaranıb. Bir az yazıb, durub gəzirəm ki, belimin ağrısı səngisin. Başqa adətim yoxdur. Yarım saatdan bir istirahət etməyə məcburam. Çox ağrıdığım vaxtlarda mətn beynimi deşsə də, yazmıram. Yazmaq  fiziki cəhətdən ağrılıdır. Nə bilim vallah, yazmaq da ağrılıdır, yazmamaq da. Zülmətdə daşdır, götürən peşman, qoyan peşman. Qeyri-adi hadisə o olub ki, bəzən uydurma yazmışam, reallaşıb. Bu bir az məni ehtiyatlı edib. Ancaq gözəl şeylərin də reallaşdığı olub. “Şeytan çarxı" uşaq romanını yazanda Şuşaya getmək xəyal idi. Qəhrəmanlarımı gələcəyə apardım, gələcəkdə Şuşaya getdilər. Sehrli xalçayla 7 uşaq səfər edirdi. Müxtəlif zamanlara, müxtəlif ölkələrə. Bir səfəri də gələcəyin azad, xoşbəxt Şuşasına yollamışdım uşaqları. Sonra elə oldu, Şuşa azad oldu. Mən özüm avtobusla Şuşaya getdim. Elə hiss edirdim ki, sanki elə həmin o sehrli xalçayla gəlmişəm. Qəribə duyğular idi”. 

Cavid Zeynallı:

“Yazmaq əzab yox, ləzzətdir. Vacib olan odur ki, o havaya, hala düşə biləsən. Biz yazıçı həyatı yaşamırıq ki, xüsusi qaydamız, ritualımız olsun. Biz yazıçılıqla hərdən məşğul oluruq. Biz ona görə deyirəm ki, təkcə öz adımdan yox, həmkarlarımın da adından danışıram. Sadəcə, yazıçılığı, yazıçı mətbəxini, prosesi imitasiya edirik. Çoxdandır heç nə yazmıram. Amma əlbəttə, beyində proses həmişə gedir”.

Ömər Xəyyam:

“Ümumiyyətlə, mən status yazanda belə əziyyət çəkirəm. Yazmağın, yazının məsuliyyətini dərk edirəm. Sözün enerjisini duyuram, hər sözü canımdan keçirirəm. Necə gəldi yazıb - sözü yola vermək, yaxud nə gəldi danışıb - ağız boşluğuna zir-zibil doldurmaq əxlaqsızlıqdır. Yanlış anlaşılmasın. Sözün özü bilavasitə zir-zibildən münəzzəhdir və olan hər şey sözdür, söz olmayan şeylər də ölüb söz olacaq. Müddət məzmuna görə, temaya görə dəyişir. Məsələn, bir hekayəni bir ilə yazıram. Canım çıxır bir cümləni yazanacan. Sonsuz redaktə prosesi məni yorur, axırda da bəyənməyib "shift+delete" edirəm. Perfeksionistəm, bir növ. Yazmaq əzablıdır, əlbəttə. Çətin prosesdir. Yazmaq Allahı xatırlamaqdır. Yüksəlməkdir. Ol səbəb məşəqqətlidir. Elə ol səbəb də hamı yazmasın gərək. Sözü duymamaq, onun enerjisini hiss etməmək böyük günahdır”.

Fəridə:

“Məndə yazı prosesi çox əziyyətlidir. Çünki yazmamaq üçün özümlə mübarizə aparıram, adətən, bezib yazmağa başlayıram ki, fikrimdə gəzdirdiyim hekayələrdən, düşüncələrdən xilas olum. Yazı vaxtının konkret, planlanmış müddəti olmur. Bəzən bir anlıq çəkir, bəzən də saatlarla. Elə olur ki, yazmaq üçün oturub sonra haralardasa azıram, bir də ayılıram ki, nəsə oxuyuram, nəyəsə baxıram və mətn qalıb kənarda. Ya da eləcə yazmaq istədiyim mətnə aid olmayan şeylər düşünürəm. Yazı zamanı qeyri-adi nəsə yaşamamışam, amma elə şeylər olub ki, onları boğula-boğula yazmışam. Dəfələrlə qalxıb su içib, hava alıb, əl-üzümə su vurub yenidən qayıtmışam. Yazmaq bəzən əzablıdır, amma düşüncələr daha çox ağrıdır. Onlardan xilas olmaq üçün bircə yolum qalır: yazmaq”.

Oğuz 

Hikmət Hacıyevdən Şuşa ilə bağlı PAYLAŞIM - VİDEO

Xəbər xətti

Bakıda hotelin televizorları oğurlandı
Bakıda hotelin televizorları oğurlandı
13:40 20.07.2024
Sabah yağış yağacağı, şimşək çaxacaq – HAVA PROQNOZU
13:20 20.07.2024
II Şuşa Qlobal Media Forumunun xarici qonaqları Füzulidə dağıntılarla tanış OLDULAR
13:07 20.07.2024
Hikmət Hacıyevdən Şuşa ilə bağlı PAYLAŞIM - VİDEO
13:00 20.07.2024
ANAMA-dan mina təhülkəsi ilə bağlı vətəndaşlara MÜRACİƏT
12:45 20.07.2024
Azərbaycan nefti UCUZLAŞDI
12:40 20.07.2024
II Şuşa Qlobal Media Forumunun iştirakçıları Füzuliyə ÇATDI
12:22 20.07.2024
Dələduzluqla bir nəfərin 35 min manatını alan şəxs SAXLANILDI
11:56 20.07.2024
Bəzi yerlərdə leysan yağıb, şimçək çaxıb – FAKTİKİ HAVA
11:48 20.07.2024
Böyük Britaniya Ukraynaya etiraz etdi: Rusiyaya hücum edilməyəcək
Böyük Britaniya Ukraynaya etiraz etdi: Rusiyaya hücum edilməyəcək
11:30 20.07.2024
Putin Lukaşenkonu TƏBRİK ETDİ
11:26 20.07.2024
Bakıda sexdə yanğın OLDU
11:20 20.07.2024
Aygün Kazımova dənizkənarı məkanların birində səhnəyə çıxıb - VİDEO
Aygün Kazımova dənizkənarı məkanların birində səhnəyə çıxıb - VİDEO
11:10 20.07.2024
Məhkəmə qərar verdi: İsrail Fələstin torpaqlarını işğal edib
Məhkəmə qərar verdi: İsrail Fələstin torpaqlarını işğal edib
11:06 20.07.2024
Azərbaycan məktəblilərindən ibarət komanda Kolumbiya Universitetində medallar qazanıb - FOTOLAR
Azərbaycan məktəblilərindən ibarət komanda Kolumbiya Universitetində medallar qazanıb - FOTOLAR
11:01 20.07.2024
Emin Ağalarov Xəzər dənizində üzərək suyun çirkləndirilmədiyini göstərməyə çalışıb - VİDEO
Emin Ağalarov Xəzər dənizində üzərək suyun çirkləndirilmədiyini göstərməyə çalışıb - VİDEO
10:56 20.07.2024
İlham Əliyevin Şuşadakı Forum iştirakçıları ilə görüşü canlı YAYIMLANACAQ
10:40 20.07.2024
2-ci Şuşa Qlobal Media forumunun iştirakçıları Şuşaya yola düşüblər - VİDEO
10:36 20.07.2024
İntihar məktubu yazıb - Evdən getdi
İntihar məktubu yazıb - Evdən getdi
10:30 20.07.2024
Qaradağda qadın qətlə yetirildi, oğlu təslim OLDU
10:15 20.07.2024
Azərbaycanda 3 sığorta agentinin lisenziyası LƏĞV EDİLDİ
10:03 20.07.2024
Sərnişinin səhhəti pisləşdi, təyyarə Bakıda eniş etdi
Sərnişinin səhhəti pisləşdi, təyyarə Bakıda eniş etdi
09:27 20.07.2024
Zelenski Trampla görüşməyi planlaşdırır
09:00 20.07.2024
Tomas Mönye yenidən Fransada
07:25 20.07.2024
8 noyabr prospektinin bir hissəsində və üç küçədə suyun verilməsində fasilə yaranacaq
05:11 20.07.2024
Gürcüstan Çinin Orta Dəhlizin inkişafı üzrə yaradılan birgə müəssisəyə qoşulmaq istəyini dəstəkləyib
03:15 20.07.2024
Ağsuda “Kamaz” yol kənarına aşıb, bir nəfər xəsarət alıb
Ağsuda “Kamaz” yol kənarına aşıb, bir nəfər xəsarət alıb
01:22 20.07.2024
Dairəvi yolda ölümlə nəticələnən qəzada xəsarət alan sürücü HƏBS EDİLDİ
00:30 20.07.2024
Kəlbəcərdə mina partlayışlarında üç nəfər yaralanıb - YENİLƏNİB
23:35 19.07.2024
Banqladeşdə etiraz aksiyalarında ölənlərin sayı 75-ə çatıb
22:45 19.07.2024
Blinken: Ukrayna NATO-ya üzvlük şərtlərini tezliklə yerinə yetirə bilər
22:25 19.07.2024
Patrik Vieyra Fransa klubundan ayrıldı
22:01 19.07.2024
Rüşvət almaqda təqsirləndirilən Respublika Sanitariya-Karantin Mərkəzinin sabiq direktorunun istintaqı başa çatıb
21:28 19.07.2024
Prezident İlham Əliyev Avropa Siyasi Birliyinin 4-cü sammitində 12 ölkə və təşkilat lideri ilə görüşüb
21:07 19.07.2024
“Əl-Cəzirə” rəsmisi BAMF-ın fəxri mükafatına layiq görüldü - FOTOLAR
20:58 19.07.2024
Morata rəsmən "Milan"da
20:39 19.07.2024
Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin rəhbərliyi dəyişdi?
20:19 19.07.2024
Yalçın Rəfiyev: İqlim Maliyyələşməsi Fonduna 1 milyard dollar toplamağa çalışırıq
Yalçın Rəfiyev: İqlim Maliyyələşməsi Fonduna 1 milyard dollar toplamağa çalışırıq
20:00 19.07.2024
Türkiyə hərbçiləri İraq və Suriyada daha 15 terrorçunu öldürüb
19:45 19.07.2024
COP29 Akademiyasının rəsmi açılış mərasimi keçirilib
19:30 19.07.2024
Hamısı