Yazmaq üçün bayağı əsərlər oxumaq lazımdır – Oğuz Ayvaz yazır...

Yazarlar 16:00 19.02.2024

Hardasa oxumuşdum, ya da elə özüm demişdim: böyük əsərlər bayağı əsərlərin sayəsində yaranır. Bayağı əsərlərin varlığı böyük əsərin ortaya çıxması üçün münbit şərait hazırlayır. İstəsəniz, bu fikir üçün intellektual bir misal da çəkim. Servantesin “Don Kixot” romanı. Servantes əl-əl gəzən və hamı tərəfindən oxunulan mənasız, bayağı cəngavərlik romanlarıyla lağ-lağı eləmək, onları ironiya hədəfinə gətirmək üçün qollarını çırmalayıb “Don Kixot”u yazdı və nəticədə özü də bilmədən dünyanın ən şah əsərini yazmış oldu. “Don Kixot” müəllifin məqsədindən bilmərə uzaqlaşdı (elə yaxşı eləyib uzaqlaşdı), bu dünyanı xilas etmək istəyən sadəlövh bir insanın ürək döyüntülərinə çevrildi və o ürək döyüntüləri XVI əsrdən üzü bəri hələ də eyni templə döyünməyindədir.

Frans Kafka boş zamanlarında detektiv romanlar oxuyur və deyirmiş ki, bu romanlar beynimin yaxşı işləməsi üçün əladır. Bir növ gimnastikaya bənzəyir bu: yaxşı bir əsər yazmaqdan ötrü əlinə keçən bütün ucuz romanları oxuyursan və bu sənə yazmaq üçün stimul verir. 

Mən böyük ədəbiyyatın qorxusundan yazmaqdan imtina etmiş, yaza bilməmiş o qədər istedadlı adam tanıyıram ki... Onlar nədən ehtiyat etdilər? Birdən yazdıqları Dostoyevskinin, Tolstoyun yazdıqlarından zəif olar, yaxud heç o həndəvərə yaxınlaşmaz. Səhvi elə lap başdan elədilər. Ədəbiyyat yarış deyil: biri o birindən güclü deyil, sadəcə estetik fərqlər var. Axı bura qol güləşi deyil. İçində yazmaq eşqi varsa və bu eşqin qarşısını heç nə kəsmirsə, o zaman böyük ədəbiyyatı çiyinlərində daşıyanlar vecinə olmayacaq, masanın arxasına keçəcəksən və yazacaqsan... 

Ümumiyyətlə, böyük ədəbiyyatı kim müəyyənləşdirir? Bəlkə sənin yazdığın nə vaxtsa böyük ədəbiyyat olacaq. Bunu kim təyin edə bilər ki? Yalnız sən. Sənin özün. Yazmağa könüllü olan qələm fədaisi. 

Kütləvilik və bayağılıq yazıçının həvəsə düşməsi və yazması üçün böyük stimuldur. Kütləvi və bayağı əsərləri birmənalı olaraq rədd etmək, onları heçə saymaq olmaz. Bir əsər kütləvi sevgi qazanıbsa, deməli, onun içində nəsə var. Sənətkar kütləvi əsərdə də bir cövhər tapar və o cövhərin sayəsində öz içində toz basmış hisləri oyada bilər. 

Bayağı əsər, bayağı video mənə olmazın güc, ilham verir. Bayağılığa aid hər xırda şey mənim içimdə inanılmaz yazmaq sevdası cücərdir. Əslində hər şey sadədir. Hər şeyi qarmaqarışıq edən və çıxılmaza gətirən bizik. Sadələri mürəkkəbləşdiririk. Halbuki mürəkəbbi sadələşdirməliyik. 

İnsan nə vaxt yaza bilir? O zaman ki, iddiası yoxdur, heç kimin qarşısında utanmır, böyük ədəbiyyatdan, böyük yazıçılardan qorxmur. İddiası aşıb-daşan, böyük ədəbiyyat yaradacağını bar-bar bağıran yazar heç vaxt yaza bilməz. Çünki o hikkə, o eqo onun içindəki azacıq istedadı da kürüyüb atacaq. 

Yazmaq xilas olmaqdır! Ağrılardan, hər gün gördüyün haqsızlıqlardan və s. Əslində özün üçün yaratdığın balaca bir dünyadır. Elə bil ki, səni bir adam oxuyur. Vəssalam. Deməli, o adam üçün yazmağa dəyər. Sən o adam üçün yazırsan. Bu dünyada bircə sənsən, bir də o. Məncə, elə də çətin deyil, hə? Əlinə qələm götürürsən və ilk cümləni yazırsan. Heç nə düşünmədən, heç bir iddia olmadan. Sadəcə yazmaq. Xilas olmaq üçün. Yaşamaq üçün. Öz ömrünü kağızın üstündə yaşamaq üçün. 

Yazıçılıq təmənnasızlıq və iddiasızlıq sənətidir. 

Dezinformasiyaya qarşı mübarizə: İctimai rəyin formalaşmasında medianın rolu - VİDEO

Xəbər xətti

2030-cu və 2034-cü il Qış Olimpiya Oyunlarının ev sahibləri müəyyənləşdi
2030-cu və 2034-cü il Qış Olimpiya Oyunlarının ev sahibləri müəyyənləşdi
23:00 24.07.2024
ABŞ pandemiyalarla mübarizə fonduna 667 milyon dollar ayıracaq
22:39 24.07.2024
Fransada qatar relsdən çıxıb, xəsarət alanlar var
22:23 24.07.2024
Selin Dion Paris Olimpiadasında çıxış edəcək
22:00 24.07.2024
Panamada çayda 10 miqrantın cəsədi tapılıb
21:45 24.07.2024
2023-cü ildə dünyada 2,33 milyard insan qida çatışmazlığından əziyyət çəkib
21:20 24.07.2024
"Apple" daha film maliyyələşdirməyəcək
21:00 24.07.2024
Səbinə Əliyeva Türkiyə Konstitusiya Məhkəməsinin sədrini Ermənistanın mina terroru haqda məlumatlandırıb
20:44 24.07.2024
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq elan edilib
20:29 24.07.2024
Kamran Əliyev Bişkekdə qırğız və türkiyəli həmkarları ilə əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edib
20:06 24.07.2024
İtaliyada meşə yanğını: 1200 turist təxliyə edildi
19:44 24.07.2024
Dezinformasiyaya qarşı mübarizə: İctimai rəyin formalaşmasında medianın rolu - VİDEO
19:30 24.07.2024
Prokurorluq "oxu.az"a xəbərdarlıq etdi
19:22 24.07.2024
XİN rəhbəri İsrail rəsmisi ilə görüşdü
19:00 24.07.2024
Talassemiyalı uşaqların pullarını mənimsəməklə bağlı məhkəmədə: Hesabda 100 minlərlə vəsait olub, lakin hesabatlarda 5-6 manat göstərilib
18:40 24.07.2024
Gürcüstan MSK parlament seçkilərində iştirak etmək üçün 13 partiyanı qeydə alıb
18:20 24.07.2024
Ceyhun Bayramov İsrail rəsmisi ilə Azərbaycan-Ermənistan normallaşması barədə danışdı
17:55 24.07.2024
“Qarabağ”ın bəstəkarının hüquqları bərpa edildi
17:50 24.07.2024
Hikmət Hacıyev Polşanın səfiri ilə GÖRÜŞDÜ
17:30 24.07.2024
“Equinor” Azərbaycandakı aktivlərini SOCAR-a satıb
“Equinor” Azərbaycandakı aktivlərini SOCAR-a satıb
17:10 24.07.2024
Rusiya vətəndaşlara müharibədə iştirak etmək üçün rekord həddə pul təklif edir
Rusiya vətəndaşlara müharibədə iştirak etmək üçün rekord həddə pul təklif edir
17:00 24.07.2024
Avtobus dayanacağında avtomobil saxlayan sürücülər cəzalandırılacaq
16:55 24.07.2024
Tələbə köçürülməsi üçün şərtlər açıqlandı
16:50 24.07.2024
Böyük Zəfərimizə layiq olmaq: Cəmiyyətin və medianın məsuliyyəti... - Rəşad Məcid yazır
16:47 24.07.2024
SON DƏQİQƏ: İranla sərhəddə insident - İki sərhədçimiz YARALANDI
16:44 24.07.2024
Türkiyə MN-i Yaşar Güler jurnalistin sualına belə cavab verdi - VİDEO
Türkiyə MN-i Yaşar Güler jurnalistin sualına belə cavab verdi - VİDEO
16:42 24.07.2024
Bu idmançılara xüsusi TƏQAÜD VERİLƏCƏK
16:40 24.07.2024
Bu rayonlara leysan yağır - FAKTİKİ HAVA
Bu rayonlara leysan yağır - FAKTİKİ HAVA
16:35 24.07.2024
İrəvandakı Rusiya səfirinin Zəngəzurla bağlı İLGİNC açıqlaması: Ekspertlərin ŞƏRHİNDƏ
İrəvandakı Rusiya səfirinin Zəngəzurla bağlı İLGİNC açıqlaması: Ekspertlərin ŞƏRHİNDƏ
16:30 24.07.2024
Saxta "parkovşiklər" 2 min manatadək CƏRİMƏLƏNƏCƏK
16:25 24.07.2024
Qanunsuz parklanmanın cəriməsi artırıldı
16:20 24.07.2024
Velosiped yollarında maşın sürənlər 100 manat CƏRİMƏLƏNƏCƏK
16:15 24.07.2024
14 yaşdan yuxarı şəxslər kiçik elektrik nəqliyyat vasitəsini idarə edə biləcək
16:10 24.07.2024
Bakı metrosunun Müşahidə Şurasının tərkibi dəyişib
16:05 24.07.2024
Aİ - nin "şirnikləşdirici" viza təklifi: Ermənistan üçün ÇƏTİN DİLEMMA - ŞƏRH
16:00 24.07.2024
Vyetnam alterntiv enerjini ixrac etməyə start verib
Vyetnam alterntiv enerjini ixrac etməyə start verib
15:50 24.07.2024
İraq ABŞ-dan ordunun ölkədən çıxmasını tələb edib
İraq ABŞ-dan ordunun ölkədən çıxmasını tələb edib
15:40 24.07.2024
Prezident general-leytenantı TƏLTİF ETDİ
15:35 24.07.2024
Rəsmi Bakı: “Azərbaycan Ermənistanla danışıqlara hər zaman hazır olub”
15:22 24.07.2024
AZPROMO: Xarici şirkətlər Qarabağda 442 layihə həyata keçirir
15:10 24.07.2024
Hamısı