"Azərbaycan yazıçısının molla təfəkkürlü əsəri dünyanın nəyinə lazımdır?” Niyə yazıçılarımız beynəlxalq ədəbi mükafatlar ala bilmirlər? – SORĞU

Mədəniyyət 16:00 10.04.2023

Bu zamana kimi Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində Nobel alan yazıçı olmayıb. Azərbaycan ədəbiyyatının dünya ədəbi arenasında o qədər də geniş təbliğ olunmaması, əsərlərin başqa dillərə tərcümə edilməməsi buna səbəb kimi göstərərilə bilər. Ədəbiyyat sahəsində verilən beynəlxalq mükafatlar tək “Nobel”lə bitmir. “Buker”, “Man Asia”, “Migel de Servantes” mükafatları ilə yanaşı, qonşularımızın təsis etdiyi “Russkaya premiya” (Rusiya) və Türk Dünyası Ödülü (Türkiyə) kimi kifayət qədər nüfuzlu mükafatlar da var.

Niyə Azərbaycan yazıçısı ciddi, nüfuzlu Ədəbiyyat Mükafatında xüsusi yer tuta bilmir? Ümumiyyətlə, yazıçılarımız beynəlxalq ədəbi müsabiqələrə əsər göndərirlərmi?

Ədəbiyyatşünas, tənqidçi Cavanşir Yusifli Ednews-a bildirib ki, bu problemin dəqiq səbəbini araşdırmaq lazımdır.

“Yəqin inadlı mübarizə, o mükafatları qazanmaq əzmi olmalıdır. Bizim filmlərimiz də əvvəllər elə bir ciddi nəticə əldə edə bilmirdi, davamlı iş, dünya kino prosesinə inteqrasiya bunu müəyyən dərəcədə asanlaşdırdı. Ədəbiyyatda da elədir, əvvəlcə normal inteqrasiya prosesi getməlidir, tərcümələr çox keyfiyyətli olmalıdır, bu sahədə kadr kasadlığı var və keyfiyyət aşağı səviyyədədir. Adda-budda şəkildə xarici ölkələrdə nəşrlərimiz var, ancaq məncə mətnlər düzgün seçilmir, bəzən müəlliflər özünün mətnlərini tanımırlar, bir sözlə, bu iş özfəaliyyət səviyyəsindədir. Söhbət bir nasirin, iki şairin mükafat almasında yox, Azərbaycan ədəbiyyatından gedir. Nəşriyyatlarda işıq üzü görən xarici ölkə müəlliflərinin əsərləri ciddi tənqid süzgəcindən keçmir. Bir çimdik duz kimi nəsə çatışmır. Ədəbi proses xaos içindədir, yeni yazılan mətnlər ortaya çıxan kimi köhnəlirlər, müəlliflər bir az da nə yazdıqlarını bilmirlər. Şair və nasir adları göz deşir, mətnlərsə görünmür”.

Yazıçı Fəxri Uğurlu isə düşünür ki, ciddi, nüfuzlu ədəbiyyat mükafatına layiq görülmək üçün ilk növbədə ciddi əsər yazmaq lazımdır.

“İkincisi, o əsəri beynəlxalq arenaya çıxarmaq lazımdır. Hər ikisi çox müşkül məsələdir, bundan ötrü bütöv bir mexanizm işləməlidir. Bizdə isə imkanların çoxu “xalturşik”lərin, istedadsızların, ədəbiyyata dal qapıdan dürtülənlərin əlindədir. Ona görə də bir nəticə hasil olmur, bu gedişlə olmayacaq da”.

Şair Aqşin Yenisey isə bildirib ki, beynəlxalq mükafatlar ingilis dilinə tərcümə olunmuş əsərləri verilir.

“Lap tutaq ki, bizim yazıçını ingilis dilinə çevirdik, onun primitiv molla təfəkkürü ilə yazdığı ədəbiyyat dünyanın nəyinə lazımdır?”

Yazıçı Varis Yolçuyev qeyd etdi ki, Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı bədbinliyinizlə razılaşmıram. Bu aksiomdur, yazıçının beynəlxalq arenada parlaması üçün gərək xarici nəşriyyatlara və ədəbi təsisatlara çıxışı olsun, mütəmadi xarici ölkələrdə nəşriyyatlar hesabına kitabları çıxsın, ədəbi agentləri olsun, ən nüfuzlu beynəlxalq ədəbi qurumlara üzvlüyü olsun və s.

"Nobel, Buker, Pulitser - bu mükafatların konkret şərtləri var və bizim yazarlar hələ ki bu şərtlərə uyğun gəlmirlər. Amma bunlardan başqa da kifayət qədər nüfuzlu mükafatlar var. 
Bu yaxınlarda Xalq yazıçımız Elçin Türkiyədə Beynəlxalq Nəcib Fazil adına Ədəbiyyat mükafatı almadımı?  Özümdən deyim bir qədər. Avrasiya Millətlər Assambleyası Ədəbiyyat Şurasının həmsədri, PEN İnternational (Böyük Britaniya) və Beynəlxalq Yazıçılar Gildiyasının (Almaniya) üzvü, Yazıçıların Beynəlxalq Nyu-York Konfransının iştirakçısı, bir neçə ölkənin yazıçılar ittifaqlarının üzvüyəm. 
Dünyanın 6 ölkəsində nəşriyyat hesabına kitablarım çıxır. 2016-cı ildə Rusiyada Moskva Ədəbiyyat Mükafatını nəsr nominasiyasında qazandım. Orada Boris Akunin və Mixail Zadornov da təmsil olunurdu. 
2018-ci ildə BMT-nin patronajlığı altında Avrasiya materikinin Ədəbiyyat üzrə 3-cü LiFFt Festivallar Festivalının qızıl mükafatına layiq görüldüm. Məndən öncə bu mükafatı dünyaşöhrətli qazax yazıçısı Oljas Süleymenov və Nobel nominantı olmuş rus şairi Konstantin Kedrov-Çelışev qazanmışdılar. 2019-cu ildə Beynəlxalq London mükafatının qısa siyahısına qədər irəlilədim. Mükafatı isə dünyaşöhrətli Den Braun qazandı.  Bizim elə yazarlarımız var ki! İnşallah, hamısı parlayacaq!"

Şair, esseist Qismət Rüstəmov deyir ki, əsərlər aparıcı dilə yaxşı, keyfiyyətli tərcümə edilmir.

“Ona görə də ilk olaraq sanballı tərcümələr lazımdır. İkincisi isə düzgün nəşriyyatda çap olunmaq lazımdır. Harda gəlir nəşr olunmaq yox”.

Oğuz

Amerikalı jurnalist: ABŞ heç vaxt Ukraynanın qalib gəlməsini istəməyib - VİDEO

Xəbər xətti

Lavrov: NATO nüvə müharibəsi riski yaradır
Lavrov: NATO nüvə müharibəsi riski yaradır
13:46 22.04.2024
Ermənistanın xüsusi təyinatlıları Qazaxın Aşağı Əskipara kəndinə gəldilər - VİDEO
Ermənistanın xüsusi təyinatlıları Qazaxın Aşağı Əskipara kəndinə gəldilər - VİDEO
13:41 22.04.2024
Peskov: Azərbaycan Rusiyanın siyasi-iqtisadi tərəfdaşıdır
Peskov: Azərbaycan Rusiyanın siyasi-iqtisadi tərəfdaşıdır
13:32 22.04.2024
I sinfə qəbulda prioritet tətbiq olunacaq məktəblərin SİYAHISI
13:18 22.04.2024
Ermənistanda delimitasiya komissiyası yanında 2 işçi qrup yaradıldı
12:55 22.04.2024
Sabah bəzi yerlərdə 30 dərəcə isti olacaq
12:40 22.04.2024
Natiq Miri: “Sülh əldə edilməsə Azərbaycan güc yolu ilə torpaqlarını qaytaracaq”
12:35 22.04.2024
Ermənistan sərhədində ÇAXNAŞMA -VİDEO
Ermənistan sərhədində ÇAXNAŞMA -VİDEO
12:30 22.04.2024
Ötən gün keçirilən imtahanın doğru cavabları AÇIQLANDI
12:25 22.04.2024
Köç karvanı Füzuliyə çatdı
12:23 22.04.2024
Olaf Şoltz: Ənənəvi enerji dövrü başa çatmaqdadır
Olaf Şoltz: Ənənəvi enerji dövrü başa çatmaqdadır
12:15 22.04.2024
İlham Əliyev Rusiyaya işgüzar səfərə gedib
12:05 22.04.2024
Putin-Əliyev görüşündə əsas Məqamlar – Rus Politoq AÇIQLAYIR
12:00 22.04.2024
DİM magistratura imtahanında iştirak edəcək şəxslərə müraciət edib
11:50 22.04.2024
Ərdoğan 13 ildən sonra ilk dəfə İraqa getdi
Ərdoğan 13 ildən sonra ilk dəfə İraqa getdi
11:46 22.04.2024
NATO Azərbaycan və Ermənistan arasında delimitasiya razılaşmasını alqışlayıb
11:39 22.04.2024
Qazaxın 4 kəndi qayıtdı, artıq Qafqazda sülh vaxtıdır? – Region ekspertləri ŞƏRH EDİR
11:30 22.04.2024
ABŞ Yəmənə 5 illik yardım müqaviləsi imzalayıb
ABŞ Yəmənə 5 illik yardım müqaviləsi imzalayıb
11:20 22.04.2024
Rusiyada daşqın zonalarında vəba və hepatit XƏBƏRDARLIĞI
Rusiyada daşqın zonalarında vəba və hepatit XƏBƏRDARLIĞI
11:10 22.04.2024
Hökumətdən Xankəndi, Ağdərə və Xocalı ilə bağlı yeni TAPŞIRIQ
11:05 22.04.2024
Netanyahu: ABŞ-dan  ordusumuza qarşı istənilən embarqoya qarşı mübarizə aparacağıq
Netanyahu: ABŞ-dan  ordusumuza qarşı istənilən embarqoya qarşı mübarizə aparacağıq
11:00 22.04.2024
Çinin müxtəlif şəhərlərində Azərbaycan ticarət evləri açılacaq
10:57 22.04.2024
Şərti düşmənin hava hədəfləri məhv edildi - VİDEO
10:55 22.04.2024
2023-cü ildə Avropada hərbi xərclər Soyuq Müharibə dövründən daha çox olub -STATİSTİKA
2023-cü ildə Avropada hərbi xərclər Soyuq Müharibə dövründən daha çox olub -STATİSTİKA
10:50 22.04.2024
Şahmatçımız İddiaçılar Turnirini qələbəsiz və sonuncu sırada başa vurdu
10:50 22.04.2024
Fikrət Sadıqov: “Cənubi Qafqaza sülh yaxındır”
10:45 22.04.2024
NASA xəbərdarlıq etdi: "Çin Aydakı torpaqlarda haqq iddia edə bilər"
NASA xəbərdarlıq etdi: "Çin Aydakı torpaqlarda haqq iddia edə bilər"
10:40 22.04.2024
"Qarabağ Universiteti"ndə turizmlə bağlı ixtisaslar olacaq
10:29 22.04.2024
Roma Papasından Yaxın Şərq çağırışı: Mən acı ilə izləyirəm
Roma Papasından Yaxın Şərq çağırışı: Mən acı ilə izləyirəm
10:25 22.04.2024
Moskva görüşü... – Növbəti məsələ Zəngəzur dəhlizidir? – Politoloq ANALİZ EDİR
10:20 22.04.2024
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Azərbaycanla Ermənistan arasındakı razılaşmanı alqışladı
10:15 22.04.2024
"Əliyevdən sonra Moskvada Paşinyan gözlənilir, onunla ciddi söhbət olacaq" – “Kommersant" Qəzeti
"Əliyevdən sonra Moskvada Paşinyan gözlənilir, onunla ciddi söhbət olacaq" – “Kommersant" Qəzeti
10:07 22.04.2024
Amerikalı jurnalist: ABŞ heç vaxt Ukraynanın qalib gəlməsini istəməyib - VİDEO
Amerikalı jurnalist: ABŞ heç vaxt Ukraynanın qalib gəlməsini istəməyib - VİDEO
09:57 22.04.2024
"Azərbaycan Avrasiya üçün önəmli faktora çevrilib" - Amerikalı Ekspert
09:49 22.04.2024
Ölkədə güclü külək əsir - FAKTİKİ HAVA
09:40 22.04.2024
Aytən Səfərovanın yerinə o aparıcılıq edəcək
Aytən Səfərovanın yerinə o aparıcılıq edəcək
09:35 22.04.2024
Milli Qəhrəman Allahverdi Bağırovun doğum günüdür
09:30 22.04.2024
Bu gün finaldır: Hansı komanda Azərbaycan çempionu olacaq?
Bu gün finaldır: Hansı komanda Azərbaycan çempionu olacaq?
09:20 22.04.2024
Bakıda havanın temperaturu aşağı endi
09:13 22.04.2024
İlham Əliyev bu gün Moskvaya gedəcək
09:09 22.04.2024
Hamısı