Azərbaycanda ilk dəfə udmurt yazıçısının kitabı işıq üzü görüb

Mədəniyyət 17:14 21.05.2024

Çağdaş udmurt ədəbiyyatının, mədəniyyətinin görkəmli nümayəndəsi, Xalq yazıçısı Vyaçeslav Ar-Serginin “Sonuncu hərbi əmr” kitabı Azərbaycanda nəşr olunub.

Ednews xəbər verir ki, müəllifin, ümumən udmurt ədəbiyyatının Azərbaycanda, o cümlədən Qafqazda gün üzü görən ilk kitabı olma özəlliyi ilə seçilir.

Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi (DGTYB) ilə Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) ortaq işi olan “Sonuncu hərbi əmr”in layihə rəhbəri Beynəlxalq “Alaş” Ədəbiyyat mükafatı laureatı Əkbər Qoşalı, məsləhətçiləri – Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsinin sədri Dr. Fazil Mustafa, Tatarıstanda yaşayan soydaşımız, tanınmış ictimai xadim İsmət Orucəliyev, rəyçiləri isə BAMF prezidenti Umud Rəhimoğlu, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi Səlim Babullaoğlu, DGTYB başqanı İntiqam Yaşardır.

Udmurt yazıçısının hekayələrini ruscadan Azərbaycan dilinə DGTYB Məsləhət Şurasının üzvləri olan ədiblər – Dos.Dr. Ruhəngiz Əliyeva (“Moqdos”, “Vəhşi ləpiri”), Prof.Dr. Rəsmiyyə Sabir (“Sonuncu hərbi əmr”), Dr. Həyat Şəmi (“Üç general”, “Nənəmin xatirəsinə”), yazıçı, türkoloq Şahnaz Kamal (“Padış itib”), tərcüməçi Talehə Əliyeva (“Toranlıqda yad qadın”), AYB Poeziya seksiyasının rəhbəri, şair-tərcüməçi İbrahim İlyaslı (“Göylər belə doluxsunub ağladı”), AYB üzvü, şair Şəfəq Sahibli (“Nit”), AYB üzvü, şair-publisist Şahməmməd Dağlaroğlu (“Şurdoşura gedən yol”) çevirib.

Kitabdakı mətnləri Əkbər Qoşalı və DGTYB üzvləri – filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Xəyalə Zərrabqızı, şair Xəyalə Sevil redaktə edib.

“Avrasiya PRESS” Nəşriyyat Evində çıxan kitab Umud Rəhimoğlunun Udmurtiyaya salam və sayğılarını, müəllif haqqında düşüncələrini özündə ehtiva edən “Ön söz”lə başlayır. Redaktorların qələmə aldığı “Kiçik əhvalatlar... Böyük həqiqətlər” adlı tanıtım yazısında isə udmurt yazıçının hekayələrindən yola çıxaraq, onun bədii yaradıcılığı işığında ədəbi portreti yaradılıb.

“Sonuncu hərbi əmr”də yer alan hekayələrdə həyatın sosial mənzərəsi təsvir edilməklə yanaşı, yaşananların insan mənəviyyatında doğurduğu konkret, retrospektiv cəhətlər peşəkarlıqla qələmə alınıb.

Bu hekayələrin hər biri özgü üslubu, təhkiyə rəvanlığı, mövzularının həyatiliyi, bir sözlə, yazıçının orijinal süjet qura bilməsi baxımından diqqtəlayiqdir. O, necə deyərlər, adi görünən olayların alt qatında qeyri-adi gerçəkləri bəsləməkdədir.

Vyaçeslav Ar-Serginin hekayələrinin əsas süjet xətti kompozisiya strukturundan daha çox yazıçının özü ilə mükaliməsi şəklində qurulur. Xalq yazıçısı sanki təhtəlşüur qatında yazdığı hekayələrlə ruhundan süzülənləri, xoşməramlı gizlinlərini oxucusuna pıçılıdayır; bu pıçıltı o qədər poetik səslənir ki, oxucu özünü olayların tam mərkəzində hiss edir.

Hər biri roman süjeti tutumunda yazılmış bu hekayələrin daxili monoloqlardan şüur axınına keçid, ədibin “mətn içində mətn” yaratmaq yetənəyi, əsər boyu şərti-metaforik qatın mürəkkəbləşməsi və gözlənilməz sonluqların inandırıcı təqdimatı müəllifin yaradıcılıq təkamülünü izləməyə imkan verir.

Vyaçeslav Ar-Serginin hekayələrinin ana xətti həyat və gerçəkliyin özündən keçir. Ədibin hekayələrində ən çox diqqət çəkən məqam onun qəhrəmanlarını sevərək yaratmasıdır. Görkəmli udmurt yazıçısının hekayələri həyatın (necə deyərlər) zəruri təfərrüatını da ehtiva etdiyi üçün təsvir olunan olayların alt qatında incə bir yumor özünü göstərməkdədir. Və səmimi olaraq belə deyə bilərik ki, Vyaçeslav Ar-Sergi qəhrəmanlarını sadəcə sevmir həm də, onların hər birinə mərhəmətlə yanaşır. Bu, yazıçının həyatla barışcıl mövqeyi və barışdırıcı ruhundan xəbər verən ümdə bir özəllikdir. İnsanları yanlışı və doğrusu ilə qəbul edə bilməsi udmurt yazıçısının yüksək insani keyfiyyəti və həyatı olduğu kimi – “vəhdəti-vücud”da dərketməsindən xəbər verir.

Təsirli üslubu, aydın və rəvan dili olan bu hekayələri oxumağa başlayanda, sanki, bir düzəngahda qaçdığımızı hiss edirik: çiçəklərin rəngarəngliyi, çayların şırıltısı, quşların qanadlanması, xəzəl xışıltısı... bizə “yol yoldaşı” olur. Vyaçeslav Ar-Sergi təbiətin əsrarəngiz çalarlarını ən parlaq boyalarla ədəbiyyata gətirir. Bu hekayələrin ahəngində fədakar, əməksevər, xeyirxah udmurtların duyğularına tanıqlıq edirik. Xalq yazıçısı öz əsərlərində sözləri nizamlı bir sıraya düzməklə, sadəcə, cümlə qurmur, insanın içindəki fırtınaları oxucuya hiss etdirə bilir. Elə buna görə də, biz Vyaçeslav Ar-Sergini oxuyarkən onun hisslərinə ortaq olur, əsər boyu ədibin qəhrəmanları ilə birgə düşünür, onlarla bir gülür, bir ağlayırıq...

Oxucunu öz təsir dairəsinə sala bilməsi, ovsunlaması Vyaçeslav Ar-Serginin yaradıcılığının yüksək məramından xəbər verir. Məsələn: təkcə “Nənəmin xatirəsinə” hekayəsini oxusaq, yaşadığı yerindən, danışdığı dilindən, irqindən, milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, dünyanın hər yerində olan anaların, nənələrin ümumiləşdirilmiş xarakterini görmüş olarıq. Və bu qəhrəmanın özünün saflığı qədər də yazıçının saf, cəlbedici təhkiyəsinin təntənəsidir – orda baş verən olayları cana yaxın qılır.

“Göylər belə doluxsunub ağladı...” hekayəsi haqqında da eyni fikirləri söyləyə bilərik. Vyaçeslav Ar-Sergi tarixə ironik yanaşa bilən, olayların alt qatında, incə cizgilərində belə sözünü ironiya ilə deyə bilən cəsarətli bir duruş sərgiləyir. Bu isə söz adamı üçün vacibdir.

Yazarın ustalığı, bacarığı həm də ondadır ki, (belə demək olarsa) o, həyatı həm düşündüyü həm də, gördüyü kimi – universal şəkildə təsvir edir. Bu həqiqətpərvərliyi onu oxucusuna bir köynək də yaxınlaşdırır və ortadakı sınırları qaldırır.

“Sonuncu hərbi əmr” Azərbaycanda bir ilkdir. – Onun təmsil etdiyi udmurt ədəbiyyatı Udmurtiyanın dünəni və bu gününün güzgüsü, gələcək həyatının isə yolgöstərənidir. Heç vaxt Udmurt Respublikasında olmayan, ayağı udmurt torpağına dəyməyən bir çox azərbaycanlı, Vyaçeslav Ar-Sergini oxumaqla udmurt xalqın etnoqrafiyasını, mədəni irsini, bu gününü vərəqləyəcək, udmurt məişətindən tutmuş udmurt ədəbiyyatının estetik tələbi, yüksək meyarı ilə tanışlığa başlamış olacaq. Kilometrlərcə uzaqlarda, fərqli saat qurşağında, fərqli coğrafi arealda olmağımıza baxmayaraq, “Sonuncu hərbi əmr” bizləri həyata baxışımız, duyğularımızla birgə həm də, sözün, ədəbiyyatın, mədəniyyətin, sənətin birləşdirdiyinə inam aşılayır.

Onu da vurğulayaq ki, mayın 25-də İjevskdə bu kitabın ilk təqdimatı keçiriləcək. Udmurtiya Milli Kitabxanasında tanınmış ədəbiyyat, mədəniyyət xadimlərinin qatılımı ilə baş tutacaq təqdimatda həmvətənimiz – kitabın tərcüməçilərindən olan Şahnaz Kamal və Udmurtiyadakı Azərbaycan diasporunun fəalları da iştirak edəcək.



İlyas Hüseynov: "COP29 erməniləri ciddi narahat edir" - MÜSAHİBƏ - VİDEO

Xəbər xətti

Orta Dəhliz vasitəsilə Aktau limanında konteyner yüklərinin daşınması iki dəfə artıb
00:02 18.06.2024
Avropa limanlarında 6 ay ərzində on ton kokain ələ keçirilib
23:34 17.06.2024
Aİ-yə daxil olmayan 9 ölkə İrana qarşı sanksiyalara qoşulub
23:00 17.06.2024
Kreml: Putin və Ərdoğan Astanada ŞƏT sammiti çərçivəsində görüşə bilər
22:30 17.06.2024
Ölkədə əhalinin ən çox təbii artımı Cəlilabadda qeydə alınıb
21:58 17.06.2024
Aİ 55 min ukraynalı hərbçiyə təlim keçib
21:29 17.06.2024
Dövlət Departamenti: Ermənistanın KTMT-dən çıxması ilə bağlı özü qərar verməlidir
21:00 17.06.2024
Paşinyan öz istefası ilə bağlı parlamentin iclasında iştirak etməyəcək
20:35 17.06.2024
İsrail generalı: Rəfahda hərbi əməliyyatlar HƏMAS məhv edilənə qədər davam edəcək
20:00 17.06.2024
Türkiyəli deputat: Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı TDT-nin gücünə güc qatır
19:31 17.06.2024
Paşinyan: Azərbaycanla ərazilərin mübadiləsinə dair razılaşma olarsa, Ermənistan referendum keçirməlidir
18:53 17.06.2024
Türkiyədən Yunanıstana qaçmaq istəyən FETÖ-çular saxlanılıb
18:29 17.06.2024
Baş nazir: Gürcüstan parlamentinin heç bir üzvü ABŞ-dan viza məhdudiyyətləri ilə bağlı bildiriş almayıb
17:46 17.06.2024
Xaçmazda avtomobil dərəyə aşıb, ölən və xəsarət alanlar var
17:20 17.06.2024
Ceyhun Bayramov və Hakan Fidan TDT-nin Şuşa zirvəsinə hazırlığı müzakirə ediblər
16:44 17.06.2024
Çexiyada poliqonda partlayış olub, doqquz hərbçi yaralanıb
16:33 17.06.2024
Mbappe-dən Fransa xalqına çağırış: İfrat sağçılara səs verməyin
16:00 17.06.2024
Putin Şimali Koreya və Vyetnama gedəcək
Putin Şimali Koreya və Vyetnama gedəcək
15:40 17.06.2024
Aİ Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddətini uzadıb
15:20 17.06.2024
Türkiyədə ilk 5 ayda avtomobil istehsalı kəskin azalıb
Türkiyədə ilk 5 ayda avtomobil istehsalı kəskin azalıb
15:00 17.06.2024
Çin nüvə arsenalını sürətlə artırır
14:40 17.06.2024
Kreml: Türkiyənin İsveçrə sammitindəki mövqeyi onun Rusiya ilə münasibətlərini korlamayacaq
Kreml: Türkiyənin İsveçrə sammitindəki mövqeyi onun Rusiya ilə münasibətlərini korlamayacaq
14:00 17.06.2024
İlon Mask: Gələcəkdə insanlar telefonlardan istifadə etməyəcək
13:40 17.06.2024
Son beş ayda əlilliyi olan şəxslərə 50 mindən çox reabilitasiya vasitəsi verilib
13:20 17.06.2024
Cənubi Koreyada 1000-dən çox həkim korrupsiyada şübhəli bilinir
13:00 17.06.2024
Macar parlamentarilər Fəxri və Şəhidlər xiyabanlarını ziyarət ediblər
12:40 17.06.2024
Mikayıl Cabbarov tibb işçilərini təbrik edib - FOTO
Mikayıl Cabbarov tibb işçilərini təbrik edib - FOTO
12:20 17.06.2024
Bloger: Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi COP29-dan əvvəl imzalana bilər
12:00 17.06.2024
Kanberra və Pekin ikitərəfli tərəfdaşlığı bərpa edib
11:20 17.06.2024
Yaponiyada hakim partiyaya dəstək ilk dəfə olaraq 20 faizdən aşağı düşüb
11:00 17.06.2024
Harri Keyn Avropa və dünya çempionatlarında ən çox oyuna çıxan ingiltərəli futbolçu olub
10:40 17.06.2024
Stoltenberq: NATO nüvə silahlarının hazır vəziyyətə gətirilməsini müzakirə edir
10:20 17.06.2024
Ən çox milyarder məzunu olan universitetlər TOP 12
Ən çox milyarder məzunu olan universitetlər TOP 12
10:00 17.06.2024
Ukrayna üzrə Sülh Sammitinin kommünikesini imzalayan ölkələrin sayı azalıb
Ukrayna üzrə Sülh Sammitinin kommünikesini imzalayan ölkələrin sayı azalıb
09:40 17.06.2024
Sloveniya millisinin baş məşqçisi: Hesab edirəm ki, nəticə ədalətlidir
09:20 17.06.2024
Bakı, Moskva və Tehran Şimal-Cənub dəhlizi üçün yeni işçi qrupu yaradacaq
09:00 17.06.2024
Ukrayna üzrə ikinci sammitin mümkün tarixi açıqlanıb
00:01 17.06.2024
Atletimiz Avropa birinciliyinin qalibi oldu
Atletimiz Avropa birinciliyinin qalibi oldu
23:28 16.06.2024
Qəzzada ölən fələstinlilərin sayı 37,3 min nəfəri keçib
23:00 16.06.2024
İranın XİN başçısı və Rusiya XİN-in xüsusi nümayəndəsi Qafqazdakı prosesləri müzakirə ediblər
22:28 16.06.2024
Hamısı