Qış müharibəsində SSRİ-necə alçaldı?

Maraqlı 16:51 04.04.2025

İosif Stalin ordusunun 12 gün ərzində Finlandiyanı işğal edəcəyini gözləyirdi. Lakin bu müharibə Sovet İttifaqı üçün qanlı fəlakətə çevrildi.

1939-cu ildə dünya genişmiqyaslı münaqişənin astanasında idi. Yaponiya Çində qanlı kampaniya aparır, İtaliya Efiopiyanı işğal edirdi, nasist Almaniyası isə Avstriyanı özünə birləşdirərək, Çexoslovakiyaya təhdid edirdi. Bu fonda daha bir dramatik hadisə baş verdi: Finlandiyanın Sovet İttifaqının işğalına qarşı müqaviməti, yəni Qış müharibəsi.

“EDnews” xəbər verir ki, bu tarixi hadisələr haqqında "19FortyFive National Security" nəşrinin şərhçisi, ABŞ ordusunun xüsusi təyinatlı qüvvələrinin keçmiş zabiti Stiv Balestrieri məqalə yazıb.

Finlandiyanın sovet planlarını hiss etməsi

Finlər Stalinin torpaqlarını, xüsusilə də təbii sərvətlərini, o cümlədən nikel yataqlarını ələ keçirmək istəyini başa düşürdü. 1939-cu ilin avqustunda SSRİ və Almaniya arasında Molotov-Ribbentrop paktının imzalanması bu qorxuları daha da gücləndirdi. Polşanın işğalı və SSRİ ilə Almaniya arasında bölüşdürülməsindən sonra Stalin Finlandiyaya təzyiq göstərməyə başladı.

Sovet rəhbərliyi Leninqradın müdafiəsini gücləndirmək bəhanəsi ilə Finlandiya körfəzi yaxınlığında yerləşən adaların və Hanko yarımadasında hərbi-dəniz bazası üçün torpaq sahələrinin SSRİ-yə verilməsini tələb etdi. Əvəzində isə Finlandiyaya əhəmiyyətsiz bir hissə olan Kareliyadan kiçik bir ərazi təklif edildi.

Müstəqilliyini 1917-ci ildə qazanan Finlandiya bu tələbləri rədd etdi və Sovet İttifaqının təzyiqlərinə boyun əymədi.

SSRİ-nin böyük, lakin zəif hazırlanmış ordusu

Finlandiyanın imtinası Stalini qəzəbləndirdi və o, işğala hazırlaşmaq əmri verdi. Sovet ordusu kağız üzərində böyük görünürdü - onun 1 milyondan çox əsgəri var idi. Lakin bu qüvvənin yalnız 500 000 nəfəri Finlandiyaya qarşı cəmlənmişdi.

SSRİ texniki baxımdan da üstün idi - çoxsaylı tanklar, təyyarələr və artilleriya silahları var idi. Lakin 1937-ci ildə baş verən "Böyük Təmizləmə" ordunun effektivliyini ciddi şəkildə zəiflətmişdi.

1937-ci ildə Stalinin ordudakı təmizləmə əməliyyatı

Stalin müstəqil düşüncəli zabitlərə etibar etmirdi və 1937-ci ildə orduda genişmiqyaslı təmizləmə apardı. 30 000 hərbçi, o cümlədən yüksək rütbəli komandirlər edam edildi.

Bütün vacib vəzifələrə təcrübəsiz və zəif zabitlər təyin edildi. Bununla yanaşı, hərbi qərarları nəzarətdə saxlamaq üçün siyasi komissarlar təyin olunmuşdu.

Finlandiyanın kiçik, lakin yüksək döyüş ruhuna malik ordusu

Finlandiya ordusu kiçik idi, lakin yaxşı hazırlanmışdı. Müharibənin əvvəlində onun cəmi 33 000 əsgəri, bir neçə onlarla tankı və təyyarəsi var idi. Lakin səfərbərlik nəticəsində ordunun sayı 400 000-ə çatdırıldı.

Finlər şaxtalı qış şəraitinə uyğun döyüş aparmağı bacarır və ərazini çox yaxşı tanıyırdılar. Finlandiyanın müdafiəsini baron Karl Qustav Mannerheym idarə edirdi.

SSRİ-nin işğal planı və uğursuzluqlar

30 noyabr 1939-cu ildə SSRİ işğala başladı. Sovet tərəfi əsas hücumu Kareliya İsthmusu vasitəsilə həyata keçirmək istəyirdi və Finlandiyanın 12 günə təslim olacağını düşünürdü.

Lakin finlər Mannerheym müdafiə xəttində möhkəmlənərək Sovet tanklarını və piyadalarını uğurla dayandırdılar. Buzla örtülmüş göllər və sıx meşələr sovet texnikasının irəliləməsini çətinləşdirirdi.

"Molotov kokteyli"nin yaranması

Finlər sovet tanklarına qarşı sadə, lakin effektiv bir silah – "Molotov kokteyli" hazırladılar. İçərisinə yandırıcı maye doldurulmuş şüşə butulkalar tanklara atılır və onları alova qərq edirdi.

Fin ordusu Mannerheym xəttində Sovet İttifaqının 7 diviziyasını və 2 tank briqadasını məğlub edərək minlərlə əsgərini və 250-dən çox tankını məhv etdi.

Suomussalmi döyüşü - Finlandiyanın möhtəşəm qələbəsi

Mərkəzi Finlandiyada, Suomussalmi bölgəsində finlər Sovet İttifaqının 163-cü və 44-cü diviziyalarını tamamilə məhv etdilər.

Bu döyüşdə SSRİ 30 000-dən çox əsgərini itirdi, 43 tank və 270 hərbi maşın ələ keçirildi. Finlandiyanın itkiləri isə cəmi 900 ölü və 1 770 yaralı idi.

SSRİ-nin yenidən təşkilatlanması və müharibənin sonu

SSRİ-nin uğursuzluqlarından sonra Stalin ordunun rəhbərliyini dəyişdi və marşal Timoşenko ilə general Jukovu cəbhəyə göndərdi. Yeni komandanlıq möhkəm artilleriya atəşləri və ağır bombardmanlar təşkil etdi.

Finlandiya ağır itkilər verdiyinə görə 1940-cı ilin martında sülh sazişi imzalamağa məcbur oldu və ərazisinin 11%-ni SSRİ-yə verdi. Lakin bu müharibə SSRİ üçün siyasi və hərbi fəlakət oldu.
 
Finlandiyanın fədakarlığı və SSRİ-nin itkiləri

Finlandiya 25 000 ölü və 50 000 yaralı verdi. Lakin onlar öz müstəqilliklərini qorumağı bacardılar.

SSRİ isə daha böyük itkilərə məruz qaldı - 126 000 ölü və 188 000 yaralı.

Finlər "motti" taktikasından istifadə edərək Sovet ordusunu xırda qruplara bölərək məhv etdi. Lijçilərdən istifadə etməklə sürətli və gözlənilməz hücumlar təşkil edirdilər.

Bu müharibə Finlandiyanın kiçik, lakin güclü bir ordu ilə böyük bir imperiyanı necə məğlub edə biləcəyinin tarixi nümunəsi oldu.

“Euronews” telekanalı Azərbaycandakı mina problemindən danışdı

Xəbər xətti

Filippin Tayvanı Çindən qoruyacaq
15:40 05.04.2025
"Şahmat taxtası qatili" üstü açılmamış daha 11 qətl haqqında danışmağa hazırdır
14:39 05.04.2025
Türkiyənin İstanbul Hava Limanında 455,2 kiloqram narkotik vasitə ələ keçirilib
14:18 05.04.2025
Aktau Türk Dünyasında Mədəniyyət Liderliyini Qəbul Edir
13:40 05.04.2025
Türkiyənin müdafiə və aerokosmik ixracatında tarixi rekord qeyd alınıb
13:21 05.04.2025
Ombudsmanın Milli Preventiv Qrupu miqrantların saxlanma mərkəzlərində şəraitin araşdırılması məqsədilə monitorinqlər aparıb
12:49 05.04.2025
Ermənistan və Fransa hərbi-sənaye sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi yollarını müzakirə ediblər
12:46 05.04.2025
İtaliyada yeni təhlükəsizlik qanunu təsdiqlənib
12:45 05.04.2025
Aşağı Talin qalası haqqında nə bilirik?
12:41 05.04.2025
Reyunyonda çikunqunya epidemiyası yayılıb
12:30 05.04.2025
Dövlət Miqrasiya Xidmətinin müəssisələrində nöqsanlar aşkarlanıb
12:26 05.04.2025
Radiasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı maarifləndirici görüş təşkil olunub
12:24 05.04.2025
"ANAMA ilə əməkdaşlığımızdan çox qürur duyuruq"
12:23 05.04.2025
"Ötən Gün Polis Əməkdaşları Tərəfindən Xeyli silah-sursat aşkarlanıb"
12:17 05.04.2025
"Tramp əleyhinə ticarət sazişləri bağlanacaq"
12:12 05.04.2025
Süni intellekt tələbə oldu
11:54 05.04.2025
Gürcüstan DTX-yə yeni sədr təyin olunub
11:43 05.04.2025
Tomas Müller “Bavariya” -dan gedəcək
11:42 05.04.2025
"Urmiya gölünün sahəsi 210 kv.km azalıb"
11:09 05.04.2025
Suqovuşan kəndinə növbəti köç karvanı yola salınıb
11:05 05.04.2025
"Formula-1" üzrə Yaponiya Qran-prisi : Sıralanma turunun qalibi müəyyənləşdi
10:56 05.04.2025
"Bitcoin" yenidən bahalaşmağa başlayıb
10:36 05.04.2025
Lənkəran Dövlət Dram Teatrında yeni təyinat olub
10:09 05.04.2025
“Euronews” telekanalı Azərbaycandakı mina problemindən danışdı
09:38 05.04.2025
Rutte ABŞ-nin Avropanın nüvə təhlükəsizliyinə sadiq olduğuna əmindir
09:07 05.04.2025
Bakı-Quba-Rusiya yolunda qəza baş verib
09:06 05.04.2025
"Xarici donor icmaların Azərbaycanda minatəmizləmə fəaliyyətinə göstərdiyi yardım çox aşağıdır"
08:16 05.04.2025
İrandan Çinə neft ixracı rekord səviyyəyə çatıb
07:43 05.04.2025
Duayt Hovard Basketbol Şöhrət Zalına daxil ediləcək
07:36 05.04.2025
Çin hərbi gəmi və təyyarələri Tayvanın su sərhədini pozub
06:04 05.04.2025
İsrail Qəzza zolağında quru əməliyyatlarını genişləndirir
05:34 05.04.2025
"Azərbaycan minatəmizləmə sahəsində regional mərkəzə çevrilə bilər"
03:22 05.04.2025
BMT-də Azərbaycanın mina problemi ilə bağlı brifinqi pozmağa cəhd edən erməni diplomata cavab verildi
03:12 05.04.2025
Ukrayna vətəndaşları ABŞ-dən göndərilir?
01:24 05.04.2025
Texasda qızılcaya yoluxma sayı 481-ə çatıb
01:19 05.04.2025
Meksikada quş qripinə yoluxma aşkarlanıb
00:54 05.04.2025
SpaceX"in​ kosmik gəmisi uğurla Yerə qayıtdı
00:32 05.04.2025
İsrail HHQ ölkənin cənubundan şərqə uçan PUA-nı vurub
00:22 05.04.2025
BMT-də Azərbaycanın mina problemi ilə bağlı brifinq keçirilib
00:07 05.04.2025
Azərbaycan Ermənistanı minalarla bağlı dəqiq məlumat verməyə çağırdı
20:02 04.04.2025
Hamısı