Beynəlxaq ədəbi mükafatlar nə dərəcədə obyektivdir? – Yazıçılar arasında SORĞU

Mədəniyyət 12:00 12.03.2024

Ədəbiyyat sahəsində verilən beynəlxalq mükafatlar tək “Nobel”lə bitmir. “Buker”, “Man Asia”, “Migel de Servantes” mükafatları ilə yanaşı, qonşularımızın təsis etdiyi “Russkaya premiya” (Rusiya) və Türk Dünyası Ödülü (Türkiyə) kimi kifayət qədər nüfuzlu mükafatlar var. 

Maraqlıdır, beynəlxaq ədəbi mükafatlar nə dərəcədə obyektivdir? Ümumiyyətlə, mükafatlar yazıçının həqiqi qiymətdir?

Ednews bu barədə yazıçılar arasında sorğu keçirib. Cavabları təqdim edirik:

Aqşin Yenisey:

“Əsl əsər, sözsüz ki, mükafat üçün yaradılmır. Mükafat, sadəcə, proses üçündür. Nobel belə bir müddətdən sonra dəyər olmaqdan uzaqlaşır. Əsərin mükafatı onu oxumağa can atan nəsillərin bir-birini əvəz etməsidir. Bu gün çox az adam bilir ki, Petrarka “şair tacı” ilə mükafatlandırılmışdı. Amma  renesansın banilərindən söz düşəndə hamı onu xatırlayır, mükafatsız filansız”. 

Aysel Fikrət:

“Ədəbiyyatda son zamanlar qəribəliklər baş verir. İnanmıram 60-cı ya 90-cı illərdə belə olub. Hardansa saysız hesabsız mükafatlar peyda olub. Özü də yalnız eyni adamlar üçün. Əlbəttə obyektiv olan beynəlxalq mükafatlar da var. Məsələn, Mənim Balaca Yazarlar Birliyimdə (BYB) şagirdlərim Yuneskonun Təsis etdiyi mükafatlar alıb. Orda 800 şagirdin içindən seçilmişdilər. Çingiz Aytmatova yazdığım şeirə görə “Çingiz Aytmatov mükafatı”nı aldım. Çox istərdim ki, yerli mükafatlar saxtalaşdırılmasın. Bəlkə yeganə yazıçıyam ki, Azərbaycandan bir dənə də mükafatım yoxdur. Müsabiqələr də yaş həddinə görə bizə aid olmur. Məncə nədə olmasa da mükafatlarda heç olmasa tərəzi düz olmalıdır. Layiq olmayanın asan yolla bunu əldə etməsi onu nə qədər xoşbəxt edə bilər? Sevdiyim yazıçıların adına təsis olunmuş mükafalar daha əziz və doğma olur. Rəsul Rza adına, Vaqif Səmədoğlu adına misal gətirə bilərəm. Fikrət Sadıq İşıq Mükafatını təsis etdim. Dəyərli şairlərimizə təqdim edəndə onların sevincinə mən də qoşuluram.

Beynəlxalq Mükafatlar haqqında düşüncəm əlli əlliyədir. İçində saxta, müəyyən məbləğli ödənişlə olanlarına inanmıram. Ucuz yollarla saxta mükafatlarla ədəbiyyatda irəliləməyi heç kimə tövsiyə etməzdim. Yalnız əsil yaradıcılığa verilən qiymətə görə dəyərlidir. Yaradıcı insanın sevinci də budur. Amma sevinci almaq ya da satmaq olmaz axı. Bu özünü sonra da cəmiyyəti ələ salmaq kimidir. Dayandırsalar bu cür özbaşınalığı çox yaxşı olardı. Onsuzda əsil yazıçı Allahın verdiyi istedadla ən böyük mükafatını alıb. Yazıçının həqiqi qiyməti Allahdan gəlir. Zaman yaxşıları saxlayır, saxtaları ələyir. Biz bu mühiti belə gördük. Gözəl əsərlər yazmaq lazımdır. Bir də ədəbiyyatın keşiyində durub, onu saxtalardan qorumaq. Mükafatlar önəmli deyil”.

Vüqar Van:

“Beynəlxalq ədəbi mükafatlar ədəbiyyatın keyfiyyətinin universal ölçüsü deyil. İlk nobeliatın nəinki əsərlərini, adını belə bu gün heç kim xatırlamır, amma Tolstoy Nobel almasa da, bütün dünya Tolstoyu oxuyur və oxuyacaq. Nobel komitəsi bəzən qeyri-obyektivliyi, bitərəfliyi saxlamadığı kimi, hətta bəzən şərin tərəfində dayandığını da dəfələrlə nümayiş etdirib. İndi hətta bəzi tənqidçilərə görə Nobelin Şnobeldən fərqi yoxdur. Ən azından, ortada Bob Dilan nümunəsi var. 

Bütün bunlara baxmayaraq, ədəbi mükafatların əleyhinə deyiləm. Məşhur olmayan yazıçılar dünyada tanınır, ildə bir neçə dəfə bütün dünya mediasının gözü ədəbiyyatda olur. Məncə, Mpabbenin “Real” Madridə keçib-keçməməyinin maqazin dəyərindənsə, Murakaminin hər il Nobel almamaq xəbərinin maqazin dəyəri bizim üçün daha faydalıdır”.

Oğuz 

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə neçə hektar sahə minalardan TƏMİZLƏNİB? - VİDEO

Xəbər xətti

Rusiya XİN İsveçrədə Ukrayna üzrə sammitin keçirilməsinə münasibət bildirib
00:14 19.05.2024
“Bayer” Almaniya çempionatını məğlubiyyətsiz başa vurub
23:58 18.05.2024
Güləş yığmamız Avropa çempionu oldu
23:31 18.05.2024
Cüdoçularımızın dünya çempionatındakı rəqibləri müəyyənləşdi
22:48 18.05.2024
Şamaxıda 63 yaşlı qadın dəm qazından zəhərlənərək ölüb
22:24 18.05.2024
“Bu il alacağımız F-16-lar müharibədə həlledici rol oynamayacaq” - Zelenski
21:55 18.05.2024
Moldovada demoqrafik vəziyyət pisləşib
21:29 18.05.2024
Latviya Parlamentinin sədri Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
21:11 18.05.2024
Bolqarıstan Prezidenti Rusiya üzərində qələbəni qeyri-mümkün hesab edir
21:00 18.05.2024
Türkiyə səfirliyi Qırğızıstandakı vətəndaşlarına xəbərdarlıq edib
20:34 18.05.2024
Hikmət Hacıyev ABŞ Sülh İnstitutunda Azərbaycan-Amerika tərəfdaşlığını müzakirə edib
20:20 18.05.2024
BMT-nin Baş katibi: Yaxın Şərqdə sülhə gedən yeganə yol İsrail və Fələstin dövlətinin yaradılmasından keçir
20:00 18.05.2024
"Zamana sığmayan Lider: Heydər Əliyevin idarəçilik və varislik fəlsəfəsi" adlı monoqrafiya Azərbaycanın müstəqil inkişaf yoluna işıq salır
19:59 18.05.2024
Qarabağ Universitetinin bukleti hazırlanıb
19:29 18.05.2024
Azərbaycan boksçuları beynəlxalq turniri 5 medalla başa vurublar
19:00 18.05.2024
Mehriban Əliyeva Zəngilan səfəri ilə bağlı paylaşım edib
18:20 18.05.2024
Cəbrayılın Karxulu kəndində 940 fərdi ev inşa ediləcək
18:00 18.05.2024
Slovakiya Baş nazirinə qarşı hücum edən şəxs günahını etiraf edib
17:39 18.05.2024
Prezident və Birinci xanım Zəngilanda “Ağalı” otelinin açılışında - YENİLƏNİB
17:20 18.05.2024
Rusiya Ukraynada daha bir yaşayış məntəqəsini ələ keçirdi
17:00 18.05.2024
Türkiyənin İranla sərhədində hərbi maşın aşıb, 6-sı ağır olmaqla 11 nəfər yaralanıb
16:29 18.05.2024
Qəzzaya dənizdən humanitar yolu açılıb
Qəzzaya dənizdən humanitar yolu açılıb
16:00 18.05.2024
"ChatGPT-40" insanlarla mübahisə edir OpenAİ işçisi
"ChatGPT-40" insanlarla mübahisə edir OpenAİ işçisi
15:40 18.05.2024
Azərbaycan paraatleti Yaponiyada dünya çempionu OLDU
15:20 18.05.2024
Fransa Yeni Kaledoniyada hərbi vəziyyət ELAN ETDİ
Fransa Yeni Kaledoniyada hərbi vəziyyət ELAN ETDİ
15:00 18.05.2024
İlham Əliyev Zəngilanın Mincivan qəsəbəsinin təməlini qoyub
14:45 18.05.2024
Filippində zəlzələ oldu
14:40 18.05.2024
Zəngilanda yeni inşa olunan məscidin açılışı olacaq
14:36 18.05.2024
Rabatda Azərbaycanla bağlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib
14:04 18.05.2024
Sabahın HAVA PROQNOZU
13:50 18.05.2024
İlham Əliyev Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı, Karxulu və Sarıcallı kəndlərinin təməllərini qoyub
13:27 18.05.2024
Prezident Cəbrayıl rayonunun Maşanlı kəndinin təməlini qoyub
13:20 18.05.2024
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə neçə hektar sahə minalardan TƏMİZLƏNİB? - VİDEO
12:45 18.05.2024
Şərqi Avropada enerji təhlükəsi yaranıb
Şərqi Avropada enerji təhlükəsi yaranıb
12:40 18.05.2024
"Qarsdan Naxçıvana dəmir yolu bu tarixdə HAZIR OLACAQ" – Türkiyəli nazir
12:05 18.05.2024
Hərbi Hava Qüvvələrinə yeni komandan TƏYİN EDİLDİ
11:41 18.05.2024
Ukrayna Prezidenti Çini sülh konfransına dəvət edib
Ukrayna Prezidenti Çini sülh konfransına dəvət edib
11:28 18.05.2024
Avropa ölkələri TAP ilə Azərbaycandan 35 milyard kubmetrdən çox qaz alıb
11:21 18.05.2024
Bu rayonlara qar yağıb – FAKTİKİ HAVA
Bu rayonlara qar yağıb – FAKTİKİ HAVA
11:11 18.05.2024
Ehtiyatda olan hərbçilərin təlimlərə çağırılması ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
Ehtiyatda olan hərbçilərin təlimlərə çağırılması ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
11:04 18.05.2024
Hamısı