Necə edək ki, dişlərimiz çürüməsin? - Stomatoloqla MÜSAHİBƏ

Sağlamlıq 14:45 30.04.2024

Ednews həkim, stomatoloq Simurq Məmmədovla müsahibəni təqdim edir:

- Diş çürüməsi nədir və necə yaranır?

- İlk olaraq onu qeyd edim ki, dişimiz də digər orqanlarımız kimi canlıdır. Ətrafdan sərt toxumalarla əhatə edilmiş dişin daxilində yumuşaq formada bir toxuma var ki, bu da diş siniri kimi tanıdığımız "pulpa"dır. "Pulpa"da həm qan-damar sistemi, həm də sinir hüceyrələri və uzantıları var. Dişimizin ağız boşluğunda görünən hissəsi yəni, tacı ətrafdan çox sərt bir toxuma ilə əhatə olunub, hansı ki həmin toxuma orqanizmdəki ən sərt toxumadır. Həmin bu toxuma 96% qeyri-üzvi maddələrdən təşkil olunmuşdur.

9790def2-c866-42ad-b69e-a95f945a2c4b.jpg

-Günlük qidalanmadan sonra gigiyenik qaydalara riayyət etmədikdə nə baş verir?

- Sərt toxuma yəni mina "çürüyür". Çürük kimi tanıdığımız isə əslində ağız boşluğunda olan st.mutans bakteriyaları tərəfindən dişimizin minasında törədilən dekalsifikasiya prosesidir. Bu zaman dişimizin  üzərində qalan qida artıqları həmin bu bakteriyaların ilkin qida mənbəyi olur və bu zaman dişimizin minasının üzərində turş bir mühit yaranır. Hansı ki,  biz bunu dişimizi  fırçalamadan yatıb səhər oyandıqda da hiss edə bilirik. Həmin bu turş  mühit dişimizin minasında olan Ca minerallarında əriməyə səbəb yaradır. Beləcə  dişimiz öz minerallarını itirir və ortaya qara ve ya qəhvəyi rəng də nekrozlaşmış görüntü çıxır . Biz buna "çürük “ deyirik. Bu proses irəlilədikcə dişimizin daha dərin qatlarına yəni dentin ve daha sonra pulpasına çatır. Artıq bu mərlələrdə ağrılar olur.

-Pasiyent bu mərhələdə həkimə müraciət etməlidir?

- İstidən və ya qidalanma zamanı olan ağrılardan  pasiyentlər şikayət edir. Pasiyent bu mərhələlərdə  həkimə müraciət etmədikdə artıq “pulpit” dediyimiz yəni dişin damar-sinir destinin iltihabı prosesi başlayır. Bu ağrılar uzun müddətli hətta bir neçə saat çəkən ve spesifik gecə ağrıları olur. Bu ağrılar çox kəskin olur. Pasiyentlərin əksəriyyəti bu mərhələdə həkimə müraciət edir. Amma bəzi pasiyentlər ağrı kəsici dərmanların onlara faydalı olacağını zənn edərək və ya diş  həkiminə olan fobiyadan dolayı həkimə müraciət etmirlər. Nəticədə diş siniri artıq tamamilə məhv olur.
Təbii ki proses burda dayanmır və bakteriyalar üçün qida mənbəyi artdığı üçün (yəni dişin damar-sinir dəsti ) onlar burada daha da sürətlə çoxalırlar. Bu iltihabı proses diş ətrafı toxumaya yayılmağa başlayır ki, bu da həm həkimin həm də pasiyentin müalicəsini həm uzadır həm də çətinləşdirir. Diş ətrafı toxumaya yayılmış prosesə periodontit deyirik.

-Həkim, bu zaman nə baş verir ?

- Belə pasiyentlər çox kəskin və güclü hətta ağrı kəsicilərin belə kömək etməyi və ya çox zəif təsir etdiyi ağrılarla müraciət edirlər. Kəskin mərhələdə üzdə assimmetrik dərəcədə olan şişkinlik olur. Bəzi hallarda şişkinlik o qədər çox olur ki, pasiyent ağzını açaraq ağrıyan dişini çətinliklə göstərir. Belə hallarda artıq kəskin fazada dişə müdaxilə etmək çox çətin olur və ya imkansız olur. Eyni zamanda çürük dişin vaxtında müalicə edilməməsi diş  ətrafı toxumalarda və hətta çənə sümüyündə destruksiyaya ve kista yaranmasına səbəb olur. Ağır hallarda isə həyatı təhlükə yaramasına səbəb olur.

- Çürük diş hansı xəstəliklərə səbəb olur?

-Diş çürüməsi ürək-damar sistemindən mədə, qaraciyər, şəkərli diabet və böyrək kimi bir çox həyati orqanlarda ciddi sistem problemlərinə səbəb ola bilər.  Çünki ağızda olan bakteriyalar çürük diş vasitəsilə orqanizmə yayıla bilər və bu xəstəlikləri kəskinləşdirə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, orqanizmə ağız boşluğu vasitəsilə daxil olan bakteriyalar damar keçməzliyi və hətta ürək infarktına qədər ağır fəsadlara yol aça bilir.

Aparılan araşdırmalar göstərir ki, erkən doğum olan pasientlerin ağız boşluğunda çox sayda diş çürüyü  və diş əti problemlərinin olduğunu  göstərir. Həmçinin hamiləlik zamanı ananın ağız boşluğunda  olan çürük diş vasitəsilə qan dövranına qarışan bakteriyalar vasitəsilə dölə daxil ola bilir və sağlam doğulmuş uşaqlardan fərqli olaraq daha az çəkili uşaqların doğulmasına səbəb olurlar.

Çürük dişdə olan boşluğa yığılan qida qalıntıları çürümə zamanı yaratdıqları turş mühit eyni zamanda diş ətlərini də təsirsiz buraxmır. Diş ətlərində öncə gingivit dediyimiz qanama ve şişkinliklə müşahidə  olunan xəstəliyə də səbəb olur.

-Pasiyentlər ildə neçə dəfə həkim qəbulunda olmalıdır?

- Yaxşı olarki əhalimiz ildə 3-4 dəfə stomatoloq kontrolunda olsun. Çünki dişimizdə olan kiçik bir çürük zamanında müalicə edilərsə bütün  yuxarıda sadaladığımız xəstəliklərin  zamanında önünə keçmiş olarıq. Dişiniz sizi həkimə gətirməmiş siz dişinizi həkimə gətirin!

Söhbətləşdi: Aynurə İsmayıl

Prezident İlham Əliyev: Media silah aləti kimi istifadə edilməməlidir - VİDEO

Xəbər xətti

Şuşada "Böyük Qayıdış: Qarabağ" filminin nümayişi baş tutub
20:29 21.07.2024
"Formula 1" üzrə Macarıstan Qran-prisinin qalibi məlum olub
20:00 21.07.2024
“Abşeron” ticarət mərkəzində yanğın olub
19:40 21.07.2024
Azərbaycan Ermənistanı COP29-a dəvət edib
19:20 21.07.2024
ABŞ-də ziyafətdə atışma olub, ölənlər var
19:00 21.07.2024
Yedditəpə kurqanlarınından yaştəyini üçün nümunələr götürülüb
18:40 21.07.2024
Dördüncü “Yüksəliş” müsabiqəsinin final mərhələsi yekunlaşıb
18:20 21.07.2024
Kral ailəsi iş elanı dərc etdi: Xüsusi bacarıq tələb olunur - SƏBƏB
Kral ailəsi iş elanı dərc etdi: Xüsusi bacarıq tələb olunur - SƏBƏB
18:00 21.07.2024
Banqladeşdə iğtişaşlar nəticəsində ölənlərin sayı 150 nəfəri ötüb
17:30 21.07.2024
Qusman: Ermənistan konstitusiyasına dəyişiklik edilməsinin zəruriliyi ilə bağlı mövqe düzgün və ədalətlidir - VİDEO
Qusman: Ermənistan konstitusiyasına dəyişiklik edilməsinin zəruriliyi ilə bağlı mövqe düzgün və ədalətlidir - VİDEO
17:00 21.07.2024
Şuşada ATNA-nın İcraiyyə Komitəsinin 1-ci iclası keçirilib
16:30 21.07.2024
"İlham Əliyevin bəyanatları sadəcə möhtəşəm idi" – politoloq Sergey Markov - VİDEO
16:00 21.07.2024
Netanyahu iyulun 23-də ABŞ-da Baydenlə görüşəcək
Netanyahu iyulun 23-də ABŞ-da Baydenlə görüşəcək
15:30 21.07.2024
Şuşa Forumunda dezinformasiyaya qarşı daha davamlı cəmiyyət qurmağın yolları müzakirə edilib - FOTOLAR
15:00 21.07.2024
"Bakı və Yerevan arasında danışıqlar prosesi mürəkkəbdir" – gürcü jurnalist Gela Vasadze - VİDEO
"Bakı və Yerevan arasında danışıqlar prosesi mürəkkəbdir" – gürcü jurnalist Gela Vasadze - VİDEO
15:00 21.07.2024
Azərbaycanlı hakim Avro Çimərlik Futbolu Liqasında final matçını idarə edəcək
14:40 21.07.2024
Fransanın siyasi elitasında parçalanma: Solçular ölkənin NATO-dan çıxmasını istəyir
Fransanın siyasi elitasında parçalanma: Solçular ölkənin NATO-dan çıxmasını istəyir
14:20 21.07.2024
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalını təqdim edib - VİDEO
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalını təqdim edib - VİDEO
14:00 21.07.2024
Aleksey Naumov : "Cəsarət – Prezident İlham Əliyevin çıxışını xarakterizə edəcək əsas sözdür" - VİDEO
13:55 21.07.2024
BŞDYPİ mövcud hava şəraiti ilə bağlı hərəkət iştirakçılarına müraciət edib
13:40 21.07.2024
"Dezinformasiya xüsusi informasiya silahının bir növüdür" - Mixail Qusman - VİDEO
"Dezinformasiya xüsusi informasiya silahının bir növüdür" - Mixail Qusman - VİDEO
13:20 21.07.2024
Belqorod vilayətinin kəndi atəşə tutuldu, 9 nəfər yaralandı
13:00 21.07.2024
Şuşa Qlobal Media Forumu çərçivəsində panel müzakirələri keçirilib - FOTOLAR
Şuşa Qlobal Media Forumu çərçivəsində panel müzakirələri keçirilib - FOTOLAR
12:50 21.07.2024
Rayonlara leysan yağıb FAKTİKİ HAVA
12:40 21.07.2024
II Qlobal Media Forumun iştirakçıları dezinformasiyanın təsirlərini müzakirə ediblər
12:20 21.07.2024
Hikmət Hacıyev: Əsas sülh prinsiplərinin razılaşdırılması regionda sabitliyə yol aça bilər - VİDEO
11:43 21.07.2024
ABŞ Məxfi Xidməti Trampı qorumaq üçün əlavə vəsait ayırmaqdan imtina edib
11:40 21.07.2024
İran İsrailin Yəmən limanına hücumunu pisləyib
11:20 21.07.2024
NYT: Trampın komandası Harrisə qarşı kampaniya hazırlayır
11:00 21.07.2024
Boliviya-Çili sərhədi yaxınlığında ağır yol qəzasında 16 nəfər ölüb
10:40 21.07.2024
Fransa 4 340 nəfərə olimpiadada iştirak etməyə qadağa qoyub
10:20 21.07.2024
Prezident: Fransa mediadan istifadə edərək bizi onların daxili işlərinə qarışmaqda ittiham edir
Prezident: Fransa mediadan istifadə edərək bizi onların daxili işlərinə qarışmaqda ittiham edir
10:16 21.07.2024
“Microsoft”dakı nasazlıq “Windows”la işləyən 8,5 milyon cihaza təsir edib
10:00 21.07.2024
Benyamin Netanyahu: Bizə hücum edən hər kəs hərəkətlərinin əvəzini ağır ödəyəcək
Benyamin Netanyahu: Bizə hücum edən hər kəs hərəkətlərinin əvəzini ağır ödəyəcək
09:40 21.07.2024
Seneqal sahillərində 200-dən çox miqrantı daşıyan qayıq saxlanılıb
09:20 21.07.2024
Fransada iğtişaşlar zamanı 9 nəfər yaralanıb
Fransada iğtişaşlar zamanı 9 nəfər yaralanıb
09:00 21.07.2024
Messi bu oyunda iştirak etməsə, azarkeşlərə təzminat ödəyəcək
00:07 21.07.2024
Şimali Kiprdə Ərdoğana verilən hədiyyə onu KÖVRƏLTDİ - FOTO
Şimali Kiprdə Ərdoğana verilən hədiyyə onu KÖVRƏLTDİ - FOTO
23:23 20.07.2024
Prezident İlham Əliyev: Media silah aləti kimi istifadə edilməməlidir - VİDEO
23:00 20.07.2024
"Neftçi" "Erzurumspor"la heç-heçə etdi
22:29 20.07.2024
Hamısı