ABŞ-ın Çinə qarşı YÜRÜTDÜYÜ SİYASƏT Yaponiya, Tayvan, Cənubi Koreya

Analitika 12:30 03.03.2023
 
Hazırda hər kəsə məlumdur ki Çinin dinamik iqtisadi inkişafı Qərb dövlətləri üçün böyük təhlükədir. Əhalinin çoxluğu, ucuz işçi qüvvəsi,  Kommunist İdarə üsulu  və ən əsasıda Sosialist rejimli Hökümət olmasına baxmayaraq, açıq bazar siyasəti Çini, müasir dövrdə iqtisadi dövriyyəsinin 17,7  trilyon dollar olmaqla nəhəng dövlətə çevrilib. 
 
Başda ABŞ və Böyük Britaniya olmaqla hələ keçən əsrdən bəri Çinin birincilər sırasına yaxınlaşmasının qarşısını almağa çalışırlar. 
 
Tayvan Birləşmiş Ştatlar üçün niyə bu qədər önəmlidir?
 
ABŞ II Dünya müharibəsindən bəri  “Marşal”  planları əhatəsində Yaponiyanı Çinə qarşı "maşa" kimi istifadə edir. 
 
Çin keçən əsrin 80- ci illərindən sonra çox yüksək səviyyədə inkişaf etməyə başladı. Bunun üçün də ABŞ başda Yaponiya olmaq üzrə Cənubi Koreya və Tayvana hər cür maliyyə dəstəyi göstərməyə başlayır. Bunun sayəsində də Yaponiya və Cənubi Koreya  iqtisadiyyatı ilk onluqda qərarlaşır.  
 
Hazırda Tayvanda ABŞ və İngiltərədən gələn silah satışı maksimal həddədir. Təbii ki, bütün bunlar boşuna deyil. ABŞ - ın Qərbi Sakit okeanın da Çinə qarşı etdiyi “hasarlama” planıdır. Çinin isə hazırda Tayvanı (rəsmi adı ilə Çin Respublikası) öz ərazisi kimi tanıması çox böyük siyasi problem yaradır.  
 
Çin 1940-cı illərin Çin vətəndaş müharibəsindən bəri müstəqil Tayvanı ərazisinin bir hissəsi kimi qəbul edir, Çan Kay-şekin millətçiləri Mao Tszedonun kommunistlərinə uduzaraq,  Taypey (indiki Tayvan) adasında yenidən hökümət qurub.  Çin, lazım gələrsə, Tayvanla birləşmək üçün hərbi güc tətbiqindən heç vaxt imtina etməyəcək. 2020-ci ilin ortalarından bəri o, müntəzəm olaraq Tayvanın hava hücumundan müdafiə identifikasiya zonasına hərbi təyyarələr göndərir.
Rəsmi Vaşinqton Tayvana silah satır, Birləşmiş Ştatların “təhlükəsizliyə, yaxud sosial və ya iqtisadi vəziyyətə xələl gətirə biləcək, hər hansı gücə və ya digər təzyiq formalarına müqavimət göstərmək üçün, 1979-cu ildə  Tayvan Münasibətləri Aktı”nı  qüvvəyə mindirib. Vaşinqton Tayvanın Çinə verilməsini onun Soyuq Müharibə dövründəki Asiya Sakit Okean müttəfiqləri zəncirinin qırılması kimi qiymətləndirəcək.
 
 Hələki yaxın dönəmlərdə Böyük Britaniyanın beynəlxalq ticarət naziri Qreq Handsin Tayvanla ticarət əlaqələrini inkişaf etdirmək üçün bu ölkəyə getməsi Çini qəzəbləndirib. Daha əvvəl isə ABŞ konqresinin sədri Nancy Pelosinində Tayvana rəsmi səfəri olub. ABŞ və İngiltərə açıq aydın Çinin etirazlarına baxmayaraq Tayvanı  Çinə qarşı oyuncaq etməkdən çəkinmirlər. Bir sözlə Tayvanın 2021 ci ildə eynicinslilərin evliliyini legaşladıran  ilk Asiya ölkəsi olması, İqtisadiyyatın yüksək səviyyəli inkişafı və Ordunun güclənməsi təsadüfi deyil.
 
Yaponiya, Tayvan, Cənubi Koreya
 Ümumiyyətlə, 2022-ci ilin may ayından bəri bu üç ölkə iyirmidən çox yüksək səviyyəli görüş keçirib, o cümlədən 2022-ci ilin iyununda NATO Sammiti və 2022-ci ilin noyabrında Şərqi Asiya Sammiti çərçivəsində keçirilən üçtərəfli liderlərin görüşləri olub. Hazırda ABŞ-Yaponiya-Koreya Respublikası Hind-Sakit Okean üçün Üçtərəfli Tərəfdaşlığa dair Penh Bəyanatı, Şimali Koreyanın təhdidlərindən kənarda olan məsələlərin geniş spektrini əhatə etmək üçün üçtərəfli əməkdaşlığın coğrafi miqyasını və funksiyasını genişləndirməklə mühüm yeni mərhələ təşkil edir.
 
Rəsmi Vaşinqtonun Çini Qərbi Sakit Okeanda məhdudlaşdırmaq üçün üçtərəfli əlaqələrdən dərin istifadə etmək niyyəti var,  həmçinin də  Çinin Şimali Koreyanın nüvə silahının inkişafının qarşısını almaq üçün heç bir addım atmaması Seul və Tokionu Vaşinqtona yaxınlaşdırıb. Tayvan, Yaponiya və Cənubi Koreya üçün ABŞ Çini əsas ticarət tərəfdaşı kimi sıxışdırıb. 
 
Yaxın dönəmlərdə ABŞ , Avstraliya, Yeni Zelandiya birgə Hərtərəfli Tərəfdaşlıq Paktı , Filippin də yeni ABŞ hərbi bazasının açılması görünür. Çinə qarşı daha geniş Asiya Sakit okean ittifaqını yaranmasına zəmin açır. Fərqli sferalardan çıxış edən Asiyadakı qərb koalisiyalarına Çin tab gətirə biləcəkmi? Bunu zaman və gedən proseslər göstərəcək.
 
 
Gülməmmədov Xəyal
İlham Əliyev “Euronews”a müsahibə verib - VİDEO

Xəbər xətti

Zaxarova: “ABŞ Rusiyanın viza mərkəzlərini bağlasa adekvat cavab verəcəyik”
Zaxarova: “ABŞ Rusiyanın viza mərkəzlərini bağlasa adekvat cavab verəcəyik”
13:00 22.06.2024
Maşının içində selə düşdülər, FHN xilas etdi - VİDEO
12:45 22.06.2024
"Bizim yaratdığımız bəhrəni ermənilər yeyib" - Qərbi Azərbaycanlı ilə özəl müsahibə - VİDEO
12:30 22.06.2024
Milli Məclisin VI çağırışı gələn həftə işini YEKUNLAŞDIRIR
12:12 22.06.2024
Xəzərdə zəlzələ oldu
11:50 22.06.2024
Milli Məclisin iyunun 25-də keçiriləcək plenar iclasının gündəliyi açıqlanıb
11:40 22.06.2024
İspaniyada turizm əleyhinə qərar
İspaniyada turizm əleyhinə qərar
11:30 22.06.2024
Vətən Müharibəsində iştirak etmiş müəllim 59 bal topladı
11:27 22.06.2024
Britaniyanın ən varlı ailəsinin üzvləri həbs edildi
Britaniyanın ən varlı ailəsinin üzvləri həbs edildi
11:14 22.06.2024
Azərbaycan neftinin qiyməti 88 dolları ötüb
10:45 22.06.2024
Qeyri-sabit hava şəraiti davam edir - FAKTİKİ HAVA
10:40 22.06.2024
İlham Əliyev: “Azərbaycan bərpaolunan enerjiyə sərmayə yatıranlar üçün cəlbedicidir”
10:36 22.06.2024
Azərbaycan lideri: “COP və ondan sonra sədrliyimizin davam edəcəyi dövrdə müsbət mühit qurmaq istəyirik”
10:28 22.06.2024
İlham Əliyev “Euronews”a müsahibə verib - VİDEO
10:23 22.06.2024
Bu gün 10 minə yaxın müəllim İMTAHAN verir
10:20 22.06.2024
Əmi, xala, bibi və dayı uşaqlarının evliliyini qadağan edən qanun gələn il qüvvəyə minəcək
10:00 22.06.2024
Kəlbəcərdə mövqelərimiz atəşə tutulub
09:54 22.06.2024
Avro-2024: Türkiyə millisi bu gün Çexiya ilə qarşılaşacaq
Avro-2024: Türkiyə millisi bu gün Çexiya ilə qarşılaşacaq
09:40 22.06.2024
Bu gün xarici dil müəllimləri sertifikasiya imtahanı verirlər
09:20 22.06.2024
Zığ dairəsi-Hava Limanı yolunda endirilən sürət həddi bərpa edilib
09:00 22.06.2024
Berbok Yaxın Şərqə səfər edəcək
06:23 22.06.2024
Mirzoyan yunan həmkarı ilə regionu müzakirə etdi
05:22 22.06.2024
Türkiyə PA Əkrəm İmamoğlunu təkzib etdi
04:50 22.06.2024
İsraildən Ukrayna vətəndaşlarına məhdudiyyət...
03:40 22.06.2024
Xarkov istiqamətində rusların qarşısı alındı
02:19 22.06.2024
Kiyevə izah etdik: Rusiya ərazisini vura bilər - Pentaqon
01:00 22.06.2024
HƏMAS Ermənistana təşəkkür etdi
00:30 22.06.2024
Azərbaycanın daha iki idmançısı Paris-2024 Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya əldə edib
23:58 21.06.2024
Braziliya BAEA Baş direktoru ilə nüvə sualtı donanmasının yaradılmasını müzakirə edib
23:33 21.06.2024
Səfir: Pakistan Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinə qoşulmağa hazırdır
23:12 21.06.2024
Aİ iyunda Ukrayna ilə təhlükəsizliyə dair sənəd imzalaya bilər
23:00 21.06.2024
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
22:49 21.06.2024
Böyük Britaniyanın dövlət borcu son 63 ilin ən yüksək səviyyəsinə çatıb
22:28 21.06.2024
Ombudsman vəkilliyə namizədlərin andiçmə mərasimində çıxış edib
21:59 21.06.2024
Slovakiya - Ukrayna matçının ən yaxşı futbolçusu müəyyənləşib
21:21 21.06.2024
Sumqayıtda mənzildən kişi meyiti tapılıb
21:00 21.06.2024
“Danışaq?” layihəsində Azərbaycanda yazıçıların üzləşdiyi problemlər müzakirə edilib
20:44 21.06.2024
Ağdaşda azyaşlı su kanalında batıb
20:22 21.06.2024
Məşğulluğa kömək göstərən əlaqələndirmə komitələrinin fəaliyyətinə dair müşavirə keçirilib
20:00 21.06.2024
İzmirdə meşə yanğını başlayıb
19:42 21.06.2024
Hamısı