Təranə Paşayeva: "Uşaq və yeniyetmələr bunun fəsadlarını həyatlarının sonrakı mərhələlərində yaşayırlar"

Cəmiyyət 20:06 11.02.2022

Uşaqlıq dövrü hər bir insanın həyatında çox əhəmiyyətli mərhələdir. Ana bətnindən başlayan və bəzən 18 yaşına qədər davam etdiyi qəbul edilən bu müddət insanın şəxsiyyət kimi formalaşmasında mühüm rol oynayır. Övladlarını ürəkdən istəyən hər bir valideyn onlar üçün ən yaxşısını etməyə çalışırlar. Bəzən daha yaxşı həyat naminə iş saatlarından əlavə olaraq da digər fəaliyyətlərlə məşğul olaraq ailənin maddi durumunu yaxşılaşdırmaq üçün səy göstərirlər. Əlbəttə ki, bunu bir tərəfdən təqdirəlayiq şəkildə qarşılaya bilərik. Lakin bəzən həddindən çox işə aludəçilik ailə daxilində münasibətlərə təsirini göstərir. Xüsusilə ağır iş saatlarından sonra ailədə baş verən anlaşılmazlıqlar gərginliyə çevrilə bilir və bunun fəsadlarını yalnız böyüklər deyil, uşaqlar da yaşayırlar.

Bugün bir çox ailələrdə həm ata, həm də analar çalışmaqdadır. Nəzərə alsaq ki, ölkəmizdə orta günlük iş saatı 8 saat təşkil edir, o cümlədən yolda itirilən vaxtı əlavə edərsək, təxminən 9-10 saat hər gün evdən kənarda vaxt keçirilir. Ailədə nisbətən kiçik yaşlı övladları olan, özləri isə çalışan valideynlər üçün bu amil daha mürəkkəb, qayğılı şəkildə keçir. Doğrudur, bir çox ata, analar işə gedərkən övladlarını yaxınları və ya qonşularına təslim edirlər, lakin bu şansı olmayan yetərincə valideynlərin də olduğunu unutmaq olmaz. Nəzərə alsaq ki, əksər müəssisələrdə uşaqları ora aparmaq və orda qayğısına qalmaq şəraitləri məhduddur, o zaman həmin valideynlərin məcburiyyətdən olsa belə cəmi bir yolu qalır – övladı evdə tək qoymaq.

Bəzi şəxslər burada qeyri-adi heç nəyin olmadığını, özlərinin də daha əvvəlki zamanlarda evdə tək qaldıqlarını bildirirlər. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, mütəmadi olaraq evdə yalnız qalan uşaq və yeniyetmələr bunun fəsadlarını həyatlarının sonrakı mərhələlərində yaşayırlar.

Aparılan araşdırmalar göstərir ki, hələ 8-10 yaşında olan, məktəbdə təhsil alan uşaqların bir neçə saatdan artıq tək qalması tövsiyə olunmur. Burada ən uyğun yaş sərhədi kimi 12 yaş görülür. Buna səbəb həmin yaşdan etibarən uşaqların özlərini daha rahat idarə edə bilməsi, çətin situasiyalarda doğru qərar qəbul etmə imkanı, evdə müxtəlif fəaliyyətlərlə rahatlıqla məşğul ola bilməsidir. Lakin qeyd olunan yaş səddindən aşağı olan digər uşaqlar üçün evdə təklik müxtəlif psixoloji və fiziki fəsadlarla nəticələnə bilər.

Bir qayda olaraq ailə diqqətindən uzaq olan, evdə daha çox yalnız olan uşaqlar və yeniyetmələrdə aqressiya, stresə meyillilik, özünü təcrid etmək, şiddət, özünəinam yetərsizliyi, qida, yuxu pozuntuları və digər psixoloji narahatlıqlar müşahidə edilir. Bəzən bu hallar daha faciəli sonluqlarla nəticələnir, uşaqlar evdə özlərinə xəsarət yetirə bilir, hətta bilməyərəkdən olsa belə həyatlarına son qoyurlar.

Bunu da qeyd etməliyəm ki, son zamanlar sosial şəbəkələr və informasiya portallarında evdə yalnız qalan uşaqların sanki fəryad etmək görüntülərini görmək məcburiyyətində qalırıq. Doğrudur, aidiyyatı qurumlar həmin uşaqların valideynləri ilə görüşərək profilaktik görüşlər aparıb, müəyyən tövsiyələr veriblər. Amma onu da nəzərə almalıyıq ki, bu bizim qarşılaşdığımız ilk hadisələr deyil. Bu səbəbdən də maarifləndirmə işlərini istər virtual aləmdə, istərsə də müxtəlif layihə və tədbirlər, görüşlər çərçivəsində sürətləndirmək lazımdır.

Bununla yanaşı burada valideynlərin öhdəliyinə bir sıra vacib və diqqət edilməli olan vəzifələr düşür. Mümkün şərait çərçivəsində övladları bir neçə saatdan artıq yalnız qoymayın. Əgər bu imkan olmasa belə, onları yaxınlarınız və ya güvəndiyiniz şəxslərə əmanət edin. Daha böyük uşaqlar və yeniyetmələr üçün günlük qrafiklər müəyyən edərək onların tək qalmaq hisslərini qismən aradan qaldıra bilərsiz. İş saatlarından sonra övladlarınıza zaman ayırın, onlarla birlikdə müxtəlif fəaliyyətlərlə məşğul olun, birlikdə dərs və tapşırıqlar, onların sevdiyi məşğuliyyətləri edin.

Qeyd etdiyim amilləri yerinə yetirməklə yarana biləcək mümkün psixoloji və fiziki fəsadların qarşısını ala bilərsiz. Bunlardan savayı övladlarınızda hər hansı bir ciddi psixoloji narahatlıqlar hiss etsəniz, mütəxəssislərə müraciət etməniz tövsiyə olunur.

Unutmayaq ki, uşaqlar bizim gələcəyimizdir. Daha sağlam, faydalı cəmiyyət formalaşdıra bilsək, biz daha xoşbəxt və sağlam gələcəyə nail ola biləcəyik.

Təranə Paşayeva

“Loqos” Psixoloji və Nitq İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri

“Psixoloji Xidmət və Tədqiqatlar Mərkəzi” İctimai Birliyinin sədri

Psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Amerikalı jurnalist: ABŞ heç vaxt Ukraynanın qalib gəlməsini istəməyib - VİDEO

Xəbər xətti

Füzulidə daha 39 ailəyə mənzillərinin açarları təqdim olundu
14:09 22.04.2024
Qazaxın Aşağı Əskipara kəndində 7 erməni TUTULDU
14:04 22.04.2024
Əfv Məsələləri Komissiyasının növbəti iclasının vaxtı
13:56 22.04.2024
Lavrov: NATO nüvə müharibəsi riski yaradır
Lavrov: NATO nüvə müharibəsi riski yaradır
13:46 22.04.2024
Ermənistanın xüsusi təyinatlıları Qazaxın Aşağı Əskipara kəndinə gəldilər - VİDEO
Ermənistanın xüsusi təyinatlıları Qazaxın Aşağı Əskipara kəndinə gəldilər - VİDEO
13:41 22.04.2024
Peskov: Azərbaycan Rusiyanın siyasi-iqtisadi tərəfdaşıdır
Peskov: Azərbaycan Rusiyanın siyasi-iqtisadi tərəfdaşıdır
13:32 22.04.2024
I sinfə qəbulda prioritet tətbiq olunacaq məktəblərin SİYAHISI
13:18 22.04.2024
Ermənistanda delimitasiya komissiyası yanında 2 işçi qrup yaradıldı
12:55 22.04.2024
Sabah bəzi yerlərdə 30 dərəcə isti olacaq
12:40 22.04.2024
Natiq Miri: “Sülh əldə edilməsə Azərbaycan güc yolu ilə torpaqlarını qaytaracaq”
12:35 22.04.2024
Ermənistan sərhədində ÇAXNAŞMA -VİDEO
Ermənistan sərhədində ÇAXNAŞMA -VİDEO
12:30 22.04.2024
Ötən gün keçirilən imtahanın doğru cavabları AÇIQLANDI
12:25 22.04.2024
Köç karvanı Füzuliyə çatdı
12:23 22.04.2024
Olaf Şoltz: Ənənəvi enerji dövrü başa çatmaqdadır
Olaf Şoltz: Ənənəvi enerji dövrü başa çatmaqdadır
12:15 22.04.2024
İlham Əliyev Rusiyaya işgüzar səfərə gedib
12:05 22.04.2024
Putin-Əliyev görüşündə əsas Məqamlar – Rus Politoq AÇIQLAYIR
12:00 22.04.2024
DİM magistratura imtahanında iştirak edəcək şəxslərə müraciət edib
11:50 22.04.2024
Ərdoğan 13 ildən sonra ilk dəfə İraqa getdi
Ərdoğan 13 ildən sonra ilk dəfə İraqa getdi
11:46 22.04.2024
NATO Azərbaycan və Ermənistan arasında delimitasiya razılaşmasını alqışlayıb
11:39 22.04.2024
Qazaxın 4 kəndi qayıtdı, artıq Qafqazda sülh vaxtıdır? – Region ekspertləri ŞƏRH EDİR
11:30 22.04.2024
ABŞ Yəmənə 5 illik yardım müqaviləsi imzalayıb
ABŞ Yəmənə 5 illik yardım müqaviləsi imzalayıb
11:20 22.04.2024
Rusiyada daşqın zonalarında vəba və hepatit XƏBƏRDARLIĞI
Rusiyada daşqın zonalarında vəba və hepatit XƏBƏRDARLIĞI
11:10 22.04.2024
Hökumətdən Xankəndi, Ağdərə və Xocalı ilə bağlı yeni TAPŞIRIQ
11:05 22.04.2024
Netanyahu: ABŞ-dan  ordumuza qarşı istənilən embarqoya qarşı mübarizə aparacağıq
Netanyahu: ABŞ-dan  ordumuza qarşı istənilən embarqoya qarşı mübarizə aparacağıq
11:00 22.04.2024
Çinin müxtəlif şəhərlərində Azərbaycan ticarət evləri açılacaq
10:57 22.04.2024
Şərti düşmənin hava hədəfləri məhv edildi - VİDEO
10:55 22.04.2024
2023-cü ildə Avropada hərbi xərclər Soyuq Müharibə dövründən daha çox olub -STATİSTİKA
2023-cü ildə Avropada hərbi xərclər Soyuq Müharibə dövründən daha çox olub -STATİSTİKA
10:50 22.04.2024
Şahmatçımız İddiaçılar Turnirini qələbəsiz və sonuncu sırada başa vurdu
10:50 22.04.2024
Fikrət Sadıqov: “Cənubi Qafqaza sülh yaxındır”
10:45 22.04.2024
NASA xəbərdarlıq etdi: "Çin Aydakı torpaqlarda haqq iddia edə bilər"
NASA xəbərdarlıq etdi: "Çin Aydakı torpaqlarda haqq iddia edə bilər"
10:40 22.04.2024
"Qarabağ Universiteti"ndə turizmlə bağlı ixtisaslar olacaq
10:29 22.04.2024
Roma Papasından Yaxın Şərq çağırışı: Mən acı ilə izləyirəm
Roma Papasından Yaxın Şərq çağırışı: Mən acı ilə izləyirəm
10:25 22.04.2024
Moskva görüşü... – Növbəti məsələ Zəngəzur dəhlizidir? – Politoloq ANALİZ EDİR
10:20 22.04.2024
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Azərbaycanla Ermənistan arasındakı razılaşmanı alqışladı
10:15 22.04.2024
"Əliyevdən sonra Moskvada Paşinyan gözlənilir, onunla ciddi söhbət olacaq" – “Kommersant" Qəzeti
"Əliyevdən sonra Moskvada Paşinyan gözlənilir, onunla ciddi söhbət olacaq" – “Kommersant" Qəzeti
10:07 22.04.2024
Amerikalı jurnalist: ABŞ heç vaxt Ukraynanın qalib gəlməsini istəməyib - VİDEO
Amerikalı jurnalist: ABŞ heç vaxt Ukraynanın qalib gəlməsini istəməyib - VİDEO
09:57 22.04.2024
"Azərbaycan Avrasiya üçün önəmli faktora çevrilib" - Amerikalı Ekspert
09:49 22.04.2024
Ölkədə güclü külək əsir - FAKTİKİ HAVA
09:40 22.04.2024
Aytən Səfərovanın yerinə o aparıcılıq edəcək
Aytən Səfərovanın yerinə o aparıcılıq edəcək
09:35 22.04.2024
Milli Qəhrəman Allahverdi Bağırovun doğum günüdür
09:30 22.04.2024
Hamısı