Uşaqlar və yeniyetmələr arasında aqressiv davranışlar ciddi narahatlıqla qarşılanır.
Son illərdə uşaqlar və yeniyetmələr arasında kobud davranışların, aqressiyanın və bullinq hallarının artdığı tez-tez qeyd olunur. Mütəxəssislərin fikrincə, bu tendensiyanın formalaşmasında ailə mühiti, tərbiyə üsulları və uşaqların sosiallaşma imkanları mühüm rol oynayır. Mövzu ilə bağlı EDnews-a açıqlamasında psixoloq Sibel Piriyeva bildirib ki, əvvəlki nəsillərlə müqayisədə uşaqların davranışlarında müşahidə olunan dəyişikliklərin əsas səbəblərindən biri sosial münasibətlərin və tərbiyə modelinin dəyişməsidir.
Onun sözlərinə görə, 90-cı illərdə insanlar müharibə, iqtisadi çətinliklər və müxtəlif problemlərlə üzləşsələr də, ailə bağları və nizam-intizam daha güclü olub:
“Həmin dövrdə uşaqlar vaxtlarının böyük hissəsini həyətdə keçirir, yaşıdları ilə ünsiyyət qurur, müxtəlif oyunlar oynayır və sosial bacarıqlar əldə edirdilər. Bu qarşılıqlı ünsiyyət onların empatiya qabiliyyətinin, ünsiyyət bacarıqlarının və sosial məsuliyyət hissinin formalaşmasına kömək edirdi”.
Psixoloqun sözlərinə görə, müasir dövrdə uşaqların sosiallaşma imkanlarının azalması onların emosional inkişafına da təsir göstərir:
“Bu gün bir çox uşaq məhəllədə yaşayan yaşıdlarını tanımır və ya onlarla kifayət qədər vaxt keçirmir. Nəticədə empatiya qurmaq və qarşı tərəfin hisslərini anlamaq kimi bacarıqlar zəifləyir. Valideynlər bu xüsusiyyətlərin inkişafına xüsusi diqqət yetirməlidirlər”.
Sibel Piriyeva bildirib ki, valideynlərin uşaqların davranışlarına yanaşma tərzi də mühüm amillərdən biridir:
“Bəzi hallarda valideynlər uşaqların səhvlərini görməzlikdən gəlir və ya məsuliyyəti başqalarının üzərinə atmağa çalışırlar. Uşaq isə bu davranışı nümunə götürərək öz hərəkətlərinə görə məsuliyyət hiss etməməyi öyrənir. Halbuki insan etdiyi səhvi dərk etməli və nəticə çıxarmalıdır”.
Mütəxəssis məktəb mühitində aqressiv davranışlarla tez-tez rastlaşdıqlarını da qeyd edib:
“Məktəb psixoloqu olaraq xüsusilə 5-ci və 6-cı sinif şagirdləri arasında bir-birini vurmaq, itələmək və sürümək kimi hallara rast gəlirəm. Bu davranışların səbəbi soruşulduqda əksəriyyəti bunu oyun adlandırır. Lakin bu, uşaqların sağlam oyun və ünsiyyət qaydalarını kifayət qədər mənimsəmədiyini göstərir”.
Psixoloq vurğulayıb ki, aqressiv davranışlar əvvəlki nəsillərdə də mövcud olub. Lakin hazırda ailədaxili münasibətlərdə və uşaqların sosial inkişaf prosesində baş verən dəyişikliklər bu halların daha çox nəzərə çarpmasına səbəb olur.
Son illərdə uşaqlar və yeniyetmələr arasında kobud davranışların, aqressiyanın və bullinq hallarının artdığı tez-tez qeyd olunur. Mütəxəssislərin fikrincə, bu tendensiyanın formalaşmasında ailə mühiti, tərbiyə üsulları və uşaqların sosiallaşma imkanları mühüm rol oynayır. Mövzu ilə bağlı EDnews-a açıqlamasında psixoloq Sibel Piriyeva bildirib ki, əvvəlki nəsillərlə müqayisədə uşaqların davranışlarında müşahidə olunan dəyişikliklərin əsas səbəblərindən biri sosial münasibətlərin və tərbiyə modelinin dəyişməsidir.
Onun sözlərinə görə, 90-cı illərdə insanlar müharibə, iqtisadi çətinliklər və müxtəlif problemlərlə üzləşsələr də, ailə bağları və nizam-intizam daha güclü olub:
“Həmin dövrdə uşaqlar vaxtlarının böyük hissəsini həyətdə keçirir, yaşıdları ilə ünsiyyət qurur, müxtəlif oyunlar oynayır və sosial bacarıqlar əldə edirdilər. Bu qarşılıqlı ünsiyyət onların empatiya qabiliyyətinin, ünsiyyət bacarıqlarının və sosial məsuliyyət hissinin formalaşmasına kömək edirdi.”
Psixoloqun sözlərinə görə, müasir dövrdə uşaqların sosiallaşma imkanlarının azalması onların emosional inkişafına da təsir göstərir:
“Bu gün bir çox uşaq məhəllədə yaşayan yaşıdlarını tanımır və ya onlarla kifayət qədər vaxt keçirmir. Nəticədə empatiya qurmaq və qarşı tərəfin hisslərini anlamaq kimi bacarıqlar zəifləyir. Valideynlər bu xüsusiyyətlərin inkişafına xüsusi diqqət yetirməlidirlər.”
Sibel Piriyeva bildirib ki, valideynlərin uşaqların davranışlarına yanaşma tərzi də mühüm amillərdən biridir:
“Bəzi hallarda valideynlər uşaqların səhvlərini görməzlikdən gəlir və ya məsuliyyəti başqalarının üzərinə atmağa çalışırlar. Uşaq isə bu davranışı nümunə götürərək öz hərəkətlərinə görə məsuliyyət hiss etməməyi öyrənir. Halbuki insan etdiyi səhvi dərk etməli və nəticə çıxarmalıdır”.
Mütəxəssis məktəb mühitində aqressiv davranışlarla tez-tez rastlaşdıqlarını da qeyd edib:
“Məktəb psixoloqu olaraq xüsusilə 5-ci və 6-cı sinif şagirdləri arasında bir-birini vurmaq, itələmək və sürümək kimi hallara rast gəlirəm. Bu davranışların səbəbi soruşulduqda əksəriyyəti bunu oyun adlandırır. Lakin bu, uşaqların sağlam oyun və ünsiyyət qaydalarını kifayət qədər mənimsəmədiyini göstərir”.
Psixoloq vurğulayıb ki, aqressiv davranışlar əvvəlki nəsillərdə də mövcud olub. Lakin hazırda ailədaxili münasibətlərdə və uşaqların sosial inkişaf prosesində baş verən dəyişikliklər bu halların daha çox nəzərə çarpmasına səbəb olur.
Aydan Qasımova | EDnews
