Azərbaycanda ədəbiyyat niyə ölü dövrünü yaşayır? – Yazıçılar arasında SORĞU

Mədəniyyət 11:30 15.05.2024

Azərbaycanda niyə ədəbi proseslər sükut dövrünü yaşayır? Televiziyalarda, mediada ədəbiyyat arxa plana atılır, təbliğ edilmir. Yazıçılar da bu barədə bir addım atmırlar. Ədəbiyyatın gündəmdə qalmağa ehtiyacı yoxdur?

Ednews bu barədə yazıçılar arasında sorğu keçirib. Cavabları təqdim edirik:

Yazıçı Həmid Herisçi:

a4-29.jpg

“Bu sahədə ən çox işi elə bəndəniz görüb. Ədəbiyyatı audivizual meydançalara şəxsən özüm çıxartmışam. AYB-yə keçəndən sonra bu sahədə fəaliyyətimi daha da genişləndirəcəm”.

Ədəbi tənqidçi Cavanşir Yusifli:

photo_2451.jpg

"Ədəbi proses heç zaman sükut dövrünü yaşamır, susmur da, öz özünü təhlil edir, sorğulayır, şübhəsiz ki, ən dəyərli bədii nümunələrin timsalında. İndiki televiziyalarda onun nə işi? Poeziya, məsələn sükutuyla da bütün ideologiyalara qarşı çıxır və onlardan heç birinin rupiru olmur, siz dediyiniz baş verərsə, vay o günə, o günə..."

Yazıçı Rövşən Yerfi:

cc.jpg

“Ədəbiyyat, tək Azərbaycanda deyil, bütün dünyada arxa plana keçməkdədir. Dünya süni intellektə, mikro texnologiyaya köklənib. Bir qayda olaraq bizdə həmişə dünyada baş verənlərin ifratına şərait yaradırlar. Müstəqillik başlayandan ədəbiyyata münasibət "boşanmış" vəziyyətindədir. Sadəcə keçmiş evlilikdən qalanlara "aliment" ayrılıb və onlardan bir "vitrin" kimi istifadə edilir, yəni, baxın bizdə ədəbiyyat var, hələ yox deyil.

Beləliklə ədəbiyyat kütləvilikdən çıxıb, olub, tarix, kimya, fizika kimi fənlərdən, elmlərdən biri. Kim o sahədədir, onlara aiddir, qalan insanlara yad bir sahə. Nəinki ədəbiyyat, incəsənət də bu gündədir. Maddiyyat kəskin ölçüdə mənəviyyatı üstələyib. Güman ki, bu hal bəşəriyyətə acı nəticələr göstərənədək hələ bir neçə on illər davam edəcək”.

Fəxri Uğurlu:

ll.jpg

"Ədəbiyyatın cəmiyyətə təsir rıçaqları itib. Ədəbiyyat artıq əyləncə funksiyasını da yerinə yetirə bilmir. Ciddi sözə, fəlsəfi fikrə isə insanların ehtiyacı yoxdur. Ona görə də ədəbiyyat öz oxu ətrafında fırlanır".

Şair Aqşin Yenisey:

bb.jpg

“Niyə ədəbiyyatı kimsə təbliğ etməlidir? Kolxoz dövrüdür? Bu düşüncələrdən əl çəkmək lazımdır. Bu gün bir süni zəka proqramı bir ədəbi nəsildən daha çox fayda verə bilər cəmiyyətə. Yaşadığı çağı hiss və dərk etməyən yazıçılar, şairlər maraqlı nə yaza bilər öz çağının insanları üçün?”

Şair Cəlil Cavanşir:

34jpg-1684311555jpg-1684316104.jpg

“Azərbaycanda ədəbi proses baş vermir və sükut, səssizlik də bununla bağlıdır. Televiziyalar hansı prosesi təbliğ etməlidir, ev almaq üçün bir birinə qənim kəsilən yazıçı və şairləri, yoxsa yaltaqlıq üçün fürsət gözləyən əhli-qələmi? Bəlkə kimsə Buker, Qonkur, Nobel alıb, bizim xəbərimiz yoxdur? Bəlkə hansısa yazıçımız xaricdə on min tirajla çap olunub, "Nyu York Tayms"ın bestseller siyahısına düşüb, biz bilmirik? 

Televiziya kimi qonaq çağırsın, öz yaratdığı təşkilatı yarı yolda qoyub, qarşı cəbhəyə satılanları? Çağırsa belə bu adamlara hansı sualı versin? Azərbaycan ədəbiyyatı səssiz-sədasız, qansız-qadasız "repressiya" dövrünü yaşayır. İndi yazıçıları edam etmirlər, ideyalarını qətl edirlər, indi şairləri öz içinə sürgünə göndərirlər. Amma danosbazlıq, alçaltma, xof 37-ci illərin havasında davam edir. 

Xülasə, belə bir ədəbi mühit, belə qısır ədəbiyyat təbliğ olunmasa yaxşıdır.

Ədəbiyyat adamları da televiziyalarda növbətçi ekspert kimi küllənsə, kifayətdir. Nə vaxt layiqli proses olar, onda medianı da qınayarıq. Hələki, ayıbımıza kor olub sussaq yaxşıdır”.

Yazıçı Xəyyam Rəfili:

pp.jpg

"Ədəbi proseslərin sükut dövrü yaşadığını düşünmürəm. Yazan yazır, oxumaq həvəsi olan da istədiyi materialı əldə edib, oxuyur. Sadəcə bu proses digər sahələrdə olduğu kimi kütləvi halda baş vermir. Bunun da səbəbləri var. Ədəbiyyat zaman-zaman uğurlu təbliğat vasitəsi rolunu icra edib və o dövrlərdə nəşr olunan kitabların tirajı da, o tirajların oxuculara çatdırılması da ən yüksək səviyyədə həyata keçirilirdi (yazılan əsərlərin keyfiyyəti barədə eyni sözü deyə bilməsək də). Bu işlərdə yazıçıları günahlandırmaq məncə doğru deyil. Yazıçının vəzifəsi yaxşı əsər yazmaqdır. Onun təbliğatı və yayılması isə naşirlərin vəzifəsidir. Onların da özlərinə görə deməyə iradları az deyil. Lakin bu qəliz zincirdə çiyninə ən çox yük yüklənən də elə yazıçıdır. Ən ağır zərbəni alan da yazıçıdır.

Mənim subyektiv fikrim isə budur ki, ədəbiyyat gündəm xatirinə yaranmamalıdır. Ədəbiyyatın gündəmdə olmaq kimi bir dərdi olmamalıdır. Bəlkə də ciddi əsərlərin yazılması üçün elə ən yaxşı şərait budur. Bu gün həyatını ədəbiyyata həsr etmiş insanlar əsl fədailərdi. Hamısına bu çətin yollarda uğurlar diləyirəm".

Oğuz 

Umud Mirzəyev "Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu”ndan danışdı - VİDEO

Xəbər xətti

Azərbaycan nefti BAHALAŞDI
09:27 25.06.2024
Beş ailə üzvünü öldürməkdə təqsirləndirilən Əhməd Əhmədovun məhkəməsi başlayır
09:15 25.06.2024
Culfada bacısını öldürən şəxs TUTULDU
09:00 25.06.2024
Sergey Məlikov: Dağıstanda törədilən terror aktları vaxt və məqsədlər üzrə əlaqələndirilib
05:09 25.06.2024
Papuaşvili müxalifət nümayəndələrini parlamentin iclaslarında iştirak etməyə çağırıb
Papuaşvili müxalifət nümayəndələrini parlamentin iclaslarında iştirak etməyə çağırıb
03:20 25.06.2024
Azərbaycanda Rusiya Mədəniyyəti Günləri başlayır
01:11 25.06.2024
Türkiyə millisinin heyətindən çıxarıldı
00:02 25.06.2024
Aİ "Xarici agentlər haqqında" qanuna görə Gürcüstanı maliyyələşdirmədən məhrum edə bilər
23:13 24.06.2024
Kreml: Putin və Ərdoğan Astanada görüşə bilər
22:40 24.06.2024
Samuxda “Son Zəng"lə bağlı təlimatı pozduğu üçün məktəb direktoru işdən azad olunub
22:29 24.06.2024
Yeni Kaledoniyada müstəqillik tərəfdarlarının liderinin deportasiyası iğtişaşlara səbəb olub
22:00 24.06.2024
Azərbaycan basketbolçuları təlim-məşq toplanışının ikinci mərhələsinə start verib
21:40 24.06.2024
Bənövşəyi xətdə qatarların hərəkət qrafiki DƏYİŞDİRİLİR
21:20 24.06.2024
Keçmiş həmsədr: Fransanın Ermənistana silah satması Azərbaycanla sülh ərəfəsində yeni təxribatdır
21:00 24.06.2024
143 milyonluq yeyintidə İLK HÖKM: Maliyyə xidmətinin sabiq rəisi cəzasını aldı
20:29 24.06.2024
Umud Mirzəyev "Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu”ndan danışdı - VİDEO
20:25 24.06.2024
Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısına yeni müavin təyin edilib
Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısına yeni müavin təyin edilib
20:00 24.06.2024
Zəngilanda Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumunun ilk günü yekunlaşıb - YENİLƏNİB - VİDEO
19:35 24.06.2024
Naxçıvanda təhsilverənlərin sertifikatlaşdırma prosesinin test imtahanı mərhələsi yekunlaşıb
19:00 24.06.2024
Müxalifət təmsilçisi: "Rusiyanı Ermənistandan çıxarmaq üçün Paşinyanı hakimiyyətə gətirdilər"
18:44 24.06.2024
Səfir: Misir və Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edə bilər
18:26 24.06.2024
Kür çayında bir nəfər batıb
18:23 24.06.2024
"Xalqın içində olmayan, dərdini hiss etməyən onun problemini həll edə bilməz…" - Razi Nurullayev - VİDEO
"Xalqın içində olmayan, dərdini hiss etməyən onun problemini həll edə bilməz…" - Razi Nurullayev - VİDEO
18:00 24.06.2024
Azərbaycanda OLAY: İş yoldaşını yuxuda tez-tez gördüyündən falçıya üz tutdu - Başına iş gəldi
17:45 24.06.2024
Abituriyentlərin 100-dən aşağı bal topladığı BÖLGƏLƏR
17:30 24.06.2024
Fransanın bu səhvi Aİ-na zərər vuracaq - Financial Times
Fransanın bu səhvi Aİ-na zərər vuracaq - Financial Times
17:15 24.06.2024
“Sosial sahədə çalışan insanların qəlbi mərhəmətlə dolu olmalıdır” – Razi Nurullayev - VİDEO
17:00 24.06.2024
Rezidenturaya qəbul imtahanının nəticələri AÇIQLANDI
16:55 24.06.2024
Livan The Telegraph qəzetini məhkəməyə verib - SƏBƏB
Livan The Telegraph qəzetini məhkəməyə verib - SƏBƏB
16:35 24.06.2024
Rusiya ABŞ-ı günahlandırır -SƏBƏB
Rusiya ABŞ-ı günahlandırır -SƏBƏB
16:30 24.06.2024
"Rusiya Avropa təhlükəsizlik sisteminin üzvü olmalıdır" - Viktor Orban
"Rusiya Avropa təhlükəsizlik sisteminin üzvü olmalıdır" - Viktor Orban
16:22 24.06.2024
ABŞ höküməti Rusiyanı terrorçu ölkə elan edəcək?
ABŞ höküməti Rusiyanı terrorçu ölkə elan edəcək?
16:15 24.06.2024
YAP-ın siyahısı hazırdır - 34 deputat mandatsız qalacaq
16:07 24.06.2024
“Fransa günümüzdə neoimperiya fəaliyyəti göstərir” – Tural Gəncəliyev - VİDEO
“Fransa günümüzdə neoimperiya fəaliyyəti göstərir” – Tural Gəncəliyev - VİDEO
16:00 24.06.2024
"Qarabağdan köçkün düşəndə 12 yaşım vardı…" - Tural Gəncəliyev -VIDEO
"Qarabağdan köçkün düşəndə 12 yaşım vardı…" - Tural Gəncəliyev -VIDEO
15:40 24.06.2024
BAMF prezidenti Umud Mirzəyev: “QHT-lərimizin sayını artırmaq üçün sistemli təşkilatlanmalı və daha çox çalışmalıyıq”
BAMF prezidenti Umud Mirzəyev: “QHT-lərimizin sayını artırmaq üçün sistemli təşkilatlanmalı və daha çox çalışmalıyıq”
15:33 24.06.2024
Avropadan Rusiyaya böyük zərbə: Artıq Rusiya bunu edə bilməyəcək
Avropadan Rusiyaya böyük zərbə: Artıq Rusiya bunu edə bilməyəcək
15:30 24.06.2024
Konstitusiya Məhkəməsi Milli Məclisin buraxılmasına dair Prezidentin sorğusuna BAXACAQ
15:25 24.06.2024
Aİ Rusiyaya qarşı 14-cü sanksiya paketini qəbul etdi - Sanskiya paketinə nələr daxildir
Aİ Rusiyaya qarşı 14-cü sanksiya paketini qəbul etdi - Sanskiya paketinə nələr daxildir
15:20 24.06.2024
İspaniya Kralı Litvada səfərdədir
İspaniya Kralı Litvada səfərdədir
15:15 24.06.2024
Hamısı