"Əmək müqaviləsi ilə çalışan bütün şəxslərin əmək məzuniyyəti hüququ var. Qanunvericiliyə əsasən, bu hüququn təmin edilməməsi işəgötürənlər üçün inzibati məsuliyyət yaradır".
Bu fikirləri EDnews-a açıqlamasında hüquqşünas Sahib Məmmədov bildirib.
Onun sözlərinə görə, Əmək Məcəlləsində əmək məzuniyyəti ilə yanaşı digər məzuniyyət növləri də nəzərdə tutulub. Konstitusiyaya əsasən, işçilərə 21 gündən az olmayaraq məzuniyyət verilməsi məcburidir:
“Hər bir əmək müqaviləsi ilə çalışan şəxsin əmək məzuniyyəti hüququ var. Bu hüququ təmin etməyən işəgötürənlər inzibati məsuliyyət daşıyır və müvafiq qurumlar tərəfindən cərimə oluna bilərlər”, - deyə hüquqşünas qeyd edib.
Sahib Məmmədov bildirib ki, əmək məzuniyyəti əsas və əlavə məzuniyyətdən ibarətdir. Əlavə məzuniyyət iş stajına, çətin və orqanizm üçün zərərli əmək şəraitində işləməyə görə verilə bilər. Bundan başqa, uşağa qulluqla bağlı məzuniyyətlər, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə çalışan şəxslər üçün nəzərdə tutulan məzuniyyət hüquqları, həmçinin pedaqoji işçilər, xüsusi xidmətdə olanlar və əlilliyi olan şəxslər üçün xüsusi məzuniyyətlər də mövcuddur.
Hüquqşünasın sözlərinə görə, sosial məzuniyyətlər də qanunvericilikdə ayrıca tənzimlənir. Sosial məzuniyyət hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət, eləcə də qismən ödənişli sosial məzuniyyətdən ibarətdir:
“Hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət 126 gündən az olmayaraq verilir. Xüsusi hallarda, məsələn, qeysəriyyə əməliyyatı zamanı, kənd təsərrüfatı sahəsində çalışan qadınlar üçün və digər hallarda bu müddət arta bilər. Hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət başa çatdıqdan sonra isə şəxs üç ilədək iş yeri saxlanılmaqla qismən ödənişli sosial məzuniyyət hüququndan istifadə edə bilər”, - deyə o bildirib.
Sahib Məmmədov əlavə edib ki, uşağa qulluqla bağlı məzuniyyət hüququ yalnız anaya aid deyil. Bu məzuniyyətdən ata, eləcə də ailənin digər işləyən üzvləri də istifadə edə bilərlər.
Bundan başqa, təhsil və yaradıcılıq məzuniyyətləri də mövcuddur. Qiyabi təhsil alan şəxslər imtahan sessiyaları, diplom müdafiəsi, magistratura və doktorantura təhsili ilə bağlı bu hüquqdan istifadə edə bilirlər. Ödənişsiz məzuniyyətlərin verilməsi halları da Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir.
Hüquqşünas vurğulayıb ki, məzuniyyət hüququ Konstitusiya ilə qorunan hüquqdur və Konstitusiyanın 37-ci maddəsində istirahət hüququnun tərkib hissəsi kimi təsbit olunub. Buna görə də işəgötürən işçiyə məzuniyyət verməkdən imtina edə bilməz.
“Məzuniyyət hüququ pozularsa, işəgötürən məsuliyyət daşıyır. İşçi bununla bağlı fərdi əmək mübahisəsi qaydasında da müraciət edə bilər. Məzuniyyət dövrü üçün orta əməkhaqqının hesablanması qaydası və digər ödəniş məsələləri isə Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarları ilə tənzimlənir”, - deyə Sahib Məmmədov qeyd edib.
Qeyd edək ki, qanunvericiliyə əsasən, işçinin əmək və məzuniyyət haqlarının, ezamiyyə xərclərinin, əmək qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş müavinət və digər ödənişlərin qanuna uyğun olaraq ödənilməməsinə və ya tam ödənilməməsinə görə vəzifəli şəxslər 700 manatdan 1500 manatadək məbləğdə cərimə edilir. Eyni zamanda işçinin məzuniyyət hüquqlarının pozulmasına, işçiyə əmək məzuniyyətinin verilməməsinə, habelə istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə müəyyən edilmiş kompensasiyanın tam ödənilməməsinə görə vəzifəli şəxslər 1500 manatdan 2000 manatadək cərimələnir.
Aytac Kərimova | EDnews
