Bu əsəri oxusanız HƏYATINIZ DƏYİŞƏ BİLƏR

Mədəniyyət 13:01 21.04.2023

Heminquey deyirdi, yaxşı kitab aysberqə oxşayır, onun yeddi-səkkiz hissəsi suyun altında gizlənib. Doğurdan da yaxşı kitablar üçün zaman anlayışı yoxdur. Bu kitablar insan üçün min illər keçsə də dəyərlidir. Bu günlərdə mən də elə dediyim kitablardan birini yaddaş arxivimə köçürdüm. Söhbət Herman Hessenin "Siddharta” əsərindən gedir.

Hesse missioner ailəsində doğulmuşdu. Atası onu başqa dinlərə, başqa peşələrə yönəltmək istəyirdi. Hesse isə buna qarşı çıxmışdı. Ailəsinin istədiyi bir adam olmamış, öz düşüncələri ilə yaşamağı seçmişdi. Hindistana, buddizmə böyük marağı vardı. Bu maraq onu Hindistana aparmış, orda şərq fəlsəfəsini öyrənməyə vadar etmişdir.

Birinci Dünya Müharibəsinin xarabalıqları arasından, insana və həyata dair ümidi yenidən cücərtməyə çalışan insanların axtarışlarından doğan bir əsər deyə bilərik "Siddharta” üçün. Yazıçı əsəri 1922-ci ildə tamamlamışdı. Çünki Hesse də o illərdə oxşar axtarışlar içində idi.

Yaşamağı öyrədən əsər...

Bəşəri duyğularla süslənmiş əsər...

Buddizimi bədii ədəbiyyata, sənətə çevirən əsər...

Əsərin qəhrəmanı Siddharta yeniyetməlik çağında həyatın mənasını, anlamını sorğulayar, həyatın sirlərinə bələd olmaq üçün dostu Qovindayla evi tərk edir və yollara düşür. Bir müddət ac qalır, əzab çəkir, mənini öldürmək üçün ruhunu, bədənini yoxsullaşdırır. Samanlara qoşulur, onlar kimi yaşayır. Ancaq hələ də yolun sonuna çatmayıb. Hansı yolu seçsə, ilk başda doğru yolu tapdığını düşünür. Lakin sən demə, bu yol onun içindəki yolla birləşmir. Onun axtardığı yol başqadır...

Əsərdən bir parça:

"İnsanların çoxusu yarpaq kimidirlər: onlar havada gəzişir, fırlanır, sonda isə yerə düşürlər. Digərləri isə - çox azı - ulduz kimidirlər: onlar müəyyən yolla hərəkət edirlər, heç bir külək onları yolundan döndürə bilməz.”

Səfərləri sırasında Qovindayla birgə Buddaya rast gələrlər. Siddharta Buddanın yanında qala bilməsə də dostu Qovinda Buddanın şagirdlərinə qoşulur. Siddhartha isə axtarışlarına davam edir. Zəngin Kamala adlı qadınla tanış olur, onu sevir, onunla sevişir. Daha sonra varlı bir tacirə qoşulub, özü də varlanır.

Sidharta artıq öz məninə məğlub olmuşdu. Bütün günahları edir, günləri yeyib-içməklə keçir, məclislər, qadınlar, qızıllar, mülklər onu daha da tənhalaşdırır. İllər keçdikdən sonra peşmançılıq, məyusluq hissləri yaxasından yapışır. Hər şeyini atır, yenidən təbiətə qayıdır. Bundan sonra Sidhatrada yeni həyat, yeni yol başlayır. Hesse bu yerdə bizə bunları xatırladır: "Kənardan yox, məhz içdən gələn səsə itaət ali xoşbəxtlikdir.” Sidharta da içindən gələn səsə, ürəyinin səsinə qulaq asır və o səs onu həqiqətə doğru aparır.

Qəhrəmanımız, sadə insanlardan fərqli olduğunun fərqindədir. O insanlara "uşaq insanlar” deyir. Amma gün gəlir, uşaq insanlardan heç bir fərqi olmadığını, heç kimin bir başqasından fərqli olmadığını görür. Həyatın mükəmməliyi bu birlik halındadır. Qəhrəman bunun fərqinə varır.

Qocalıq dönəmində axtardıqlarına qovuşmuş kimidir. Bir çox insan kimi həyatının irəli dönəmlərində təbiətlə görüşür, bir axar çayla dost olur, onunla söhbətləşir, dostunun məsləhətlərini dinləyir.

Məncə, əsərin ən gözəl hissələri məhz bu detallardadadır. Çünki dinləməyi bacardığımızda bütün cavabları təbiətdə tapa biləcəyimizə inanıram. Təbiət həqiqətən də danışır, həm də insanlardan daha önyarğısız, daha içdən və daha olduğu kimi danışır:

"Sən də çaydan öyrəndinmi o sirri, zaman deyə bir şey olmadığını?”

Sidharta demək istəyir ki, çay eyni zamanda hər yerdədir, qaynadığı yerdə, axdığı yerdə, çağlayanda, qayıqda, dənizdə, dağda, eyni zamanda hər yerdə və onun üçün təkcə indiki zaman var, keçmişin kölgəsi deyə bir şey bilməz çay, gələcəyin kölgəsi deyə bir şey də bilməz.

"O, çayın səsinin fərqinə vardı və ona qulaq asmağa başladı. Bu səs onun müəllimi və bələdçisinə çevrildi, çayın özü onun üçün ilahi bir şey idi. İllər boyunca o, heç düşünmədi ki, hər bir külək, hər bir bulud, hər bir quş, hər bir böcək də həmin dərəcədə ilahidir və ən azı çayın öyrətdiyi qədər öyrədə bilər. Lakin o vaxta qədər, o müqəddəs meşəyə yola düşəndə, kitablarsız, müəllimlərsiz məndən də, səndən də çox bilirdi. Çünki çaya inanırdı.”

Həyat hər dönəmində Sidhartanın içində bir yara açmağı, o yaranı sızlatmağı bilir. Qocalıq dövründə axtardığı həyata, nirvanaya qovuşduğunu düşünərkən, ürəyi başqa acılarla qarşılaşır. İnsanı insan edən elə o əzablar, ağrılar deyilmi?! İnsan əzab çəkmədən hüzura, sevgiyə yol tapa bilərmi?

Əsl olan nəticə yox, zamandır, o zamanda yaşadıqlarımızdır və hamısı dəyərlidir, acı da, sevinc də, həyat da, ölüm də, həqiqət də, yalan da, eşq də, nifrət də. Sidharta həyatı boyu bunları təcrübə edir.

Siddharta əsəri haqda nə qədər yazsaq da, danışsaq da ifadə edilməyəcək böyüklüyündə əsərdi. Çünki həyatımızın hansı dövründə olursa olsun bu əsər üfiqlərimizi genişləndirəcək qədər müdhiş duyğuları özündə birləşdirir.

Əsər özünün sadəliyi, axıcılığı ilə insana hüzur verir, ona həyat haqda olduqca zəngin fikirlər qazandırır.

Oğuz Ayvaz

"İnsanlar təqaüdə çıxmaq istəmir" RÜFƏT QULİYEV - VİDEO

Xəbər xətti

Azərbaycan və Rusiya prezidentləri birgə nahar ediblər
20:50 22.04.2024
Britaniyada iki nəfər Çinə casusluq etməkdə ittiham olunub
20:44 22.04.2024
Ərdoğan: “Fələstin dövlətinin yaradılması Yaxın Şərqdə sülhün açarıdır”
20:20 22.04.2024
XİN: Gürcüstan Azərbaycanla Ermənistan arasında razılaşmanı alqışlayır
20:13 22.04.2024
Ən çox radiasiya yayan TELEFONLAR - Bu modelləri ALMAYIN!
Ən çox radiasiya yayan TELEFONLAR - Bu modelləri ALMAYIN!
20:00 22.04.2024
Qaribaşvili Azərbaycan səfiri ilə iki ölkə arasındakı münasibətləri müzakirə edib
19:55 22.04.2024
Umud Mirzəyev: "BAMF 13 min hektardan çox mina təmizləyib" - VİDEO
19:41 22.04.2024
Sarvan Cəfərov: Şirkətlərlə 100,5 min hektar sahədə pambıq istehsalı üçün müqavilə bağlanılıb
19:30 22.04.2024
Bəzi rayonlarda şimşək çaxıb, leysan yağıb, dolu düşüb - FAKTİKİ HAVA
19:10 22.04.2024
Mətbuat Şurası ilə Özbəkistan Jurnalistlər İttifaqı arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb - Fotolar
18:56 22.04.2024
Cavanşir Məmmədovun dəfnində buna görə az adam olub
18:55 22.04.2024
Sloveniya XİN-dən Azərbaycanla Ermənistan arasında razılaşmaya REAKSİYA
18:47 22.04.2024
Müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi müsabiqəsinin növbəti vakansiya seçimi mərhələsinə start verilir
18:36 22.04.2024
Klaar: Aİ Ermənistan-Azərbaycan danışıqlar prosesini tam dəstəkləyir - YENİLƏNİB
18:25 22.04.2024
Hərbi Prokurorluq və DSX Qubadlıda ekoloji mövzuda birgə tədbir keçiriblər
18:13 22.04.2024
İlham Əliyev: “Rusiya ilə əlaqələrimizin inkişafından çox razıyıq”
18:07 22.04.2024
Paşinyan Toivo Klaarla Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyasını müzakirə edib
17:53 22.04.2024
İran XİN: “Cənubi Qafqaza xarici hərbçilərin yerləşdirilməsi xalqlarımızın maraqlarına cavab vermir”
17:35 22.04.2024
İlham Əliyev: Rusiya rəhbərliyinin və ictimaiyyətinin Heydər Əliyevin əziz xatirəsinə ehtiramını yüksək qiymətləndiririk - VİDEO
17:27 22.04.2024
MEDİA sosial şəbəkə istifadəçilərinə XƏBƏRDARLIQ ETDİ
17:25 22.04.2024
İlham Əliyev: "Rusiya Qafqazda regional təhlükəsizliyin təmin edilməsində əsas oyunçudur" - VİDEO
İlham Əliyev: "Rusiya Qafqazda regional təhlükəsizliyin təmin edilməsində əsas oyunçudur" - VİDEO
17:22 22.04.2024
"İnsanlar təqaüdə çıxmaq istəmir" RÜFƏT QULİYEV - VİDEO
17:15 22.04.2024
İlham Əliyev: “Rusiyanın Heydər Əliyevin əziz xatirəsinə ehtiramını yüksək qiymətləndiririk”
17:11 22.04.2024
Putin: “Rusiya ilə Azərbaycan arasında münasibətlər yüksək səviyyədədir“
16:58 22.04.2024
"Son vaxtlar ictimai qınaq artıb" - Rüfət Quliyev - VİDEO
16:45 22.04.2024
Prezident İlham Əliyevin Putinlə təkbətək görüşü başlayıb - VİDEO
16:41 22.04.2024
Qubad İbadoğlu ev dustaqlığına BURAXILDI
Qubad İbadoğlu ev dustaqlığına BURAXILDI
16:35 22.04.2024
İrana məxsus qayıq sərhədimizi pozdu: Atəş açıldı - VİDEO
16:25 22.04.2024
Ağdərədə xeyli silah-sursat aşkarlandı
16:18 22.04.2024
Əcdadlarımın nəfəs aldığı torpaqlarda nəfəs almaq istəyirəm - Qərbi Azərbaycan sakini - VİDEO
16:16 22.04.2024
"Qanunlar idealdır, amma onların tətbiqi... - Deputat Rüfət Quliyev - Video
16:00 22.04.2024
Şahdağa sulu qar yağıb - VİDEO
Şahdağa sulu qar yağıb - VİDEO
15:54 22.04.2024
44 günlük müharibədən hər danışanda qürurlanıram - Keçmiş Qars bələdiyyə sədri - VİDEO
44 günlük müharibədən hər danışanda qürurlanıram - Keçmiş Qars bələdiyyə sədri - VİDEO
15:45 22.04.2024
Rusiya sülhməramlıları Xocalını tərk etməyə başlayıblar - VİDEO
Rusiya sülhməramlıları Xocalını tərk etməyə başlayıblar - VİDEO
15:44 22.04.2024
Dövlət Vergi Xidməti: Rəsmiləşdirilməyən xərclərin gəlirdən çıxılmasına yol verilməyəcək
Dövlət Vergi Xidməti: Rəsmiləşdirilməyən xərclərin gəlirdən çıxılmasına yol verilməyəcək
15:32 22.04.2024
Səfirin müşaviri: Polşalı alimin kəşfləri Azərbaycanın neft-qaz sektorunun inkişafına töhfə verib
15:24 22.04.2024
Baş vermiş vəhşiliklər keçmiş Rusiya dövlətinin qalıqlarıdır - Murtaza Karaçanta - VİDEO
15:15 22.04.2024
İran-İsrail münaqişəsi fonunda İŞİD qruplaşması canlanmaqdadır - PROQNOZ
15:08 22.04.2024
Ötən həftə Qarabağda aşkarlanan minaların SAYI
15:01 22.04.2024
Suriyalı politoloq Qazaxın 4 kəndinin qaytarılmasından danışdı – ÖZƏL ŞƏRH
15:00 22.04.2024
Hamısı