Əsl ədəbiyyat niyə kənarda qalır? - Oğuz Ayvaz yazır...

Mədəniyyət 11:30 04.04.2024

Ədəbiyyatın və cəmiyyətin seçimi hər zaman eyni olmur. Eynən insanların zövqü kimi bunu müəyyənləşdirmək çətindir. Bayağı olmaq zövqsüz olmaqdır. Zövqlü insan seçim edə bilir. Bayağı insan isə nə versən onu da qəbul etməyə hazırdır. Kiçik bir misalla bunu aydınlaşdırmaq olar: bir adam əgər “Səfillər”i də, “Yarpaq dökümü”nü də oxuyub onları müqayisə etmədən şedevr hesab edirsə artıq onun bayağı olduğu ortaya çıxır. Bu artıq zövq məsələsi deyil. 

Ədəbiyyat onun həndəvərində fırlanan “yazıçı” və “şairlər”i özünə yaxın buraxmır. Onlar elə düşünürlər ki, yaratdıqları ədəbiyyatdır, ancaq bu heç də belə deyil. 

Məsələn, Azərbaycan ədəbiyyatında Əli Vəliyev, Süleyman Rəhimov, çağdaş dövrdə isə Varis, Elxan Qaraqan, Elxan Elatlı, dünya ədəbiyyatında Den Broun, Poelyo Kohelyo, Elif Şafak və başqaları yalnızca yaza bilirlər. Onların ədəbiyyat olması mübahisəli məsələ də deyil. Birbaşa deyirik: bunlar ədəbiyyat ola bilməz. O zaman haqlı olaraq oxucu belə bir sual verə bilər: Bəs onları oxuyan minlərcə insan var, necə ola bilər, bu adamları ədəbiyyat hesab etməyək?

Cavab veririk: bəli, onları əksəriyyət oxuyur, qəbul eləyir, hətta mükafatlara belə onlar təqdim olunur, yalnız onları tanıdırlar. Ancaq ortaya bir sual çıxır: hər təqdim olunan ədəbiyyatdır? Qətiyyən. 

Çexovun yanına bir gün gənc bir dramaturq (ona belə demək mümkünsə) gəlir. Əlindəki qovluğu yazıçıya uzadır və ona belə deyir:

 - Bu yazdığım pyeslərdi. Sizin oxumağınızı çox istəyərdim. Bu mənim üçün önəmlidir. 

Çexov razılaşır. Aradan bir xeyli vaxt keçir. Gənc Çexovun yanına gəlir.

- Oxudunuzmu? – deyə yazıçıdan sual edir.

- Yaxşı deyildi. Bunlar ədəbiyyat deyil.

Gənc pərt halda qovluğunu qoltuğuna vurub çıxıb gedir. Çexovun yanındakı dostu təəccüblə onnan soruşur:

- Anton Pavloviç, axı, o gənc sizə qovluğunuzu təqdim edəndə mən sizin yanınızdaydım. O gündən sonra biz bütün günü şahmat oynamışıq. Siz heç qovluğa belə baxmadınız. Niyə ona yazdıqlarının zəif olduğunu dediniz? Bunu hardan bildiniz?

Çexov tövrünü pozmadan cavab verir:

Onun yazıçı fizionomiyası yox idi...

Yazmaq, kitab çıxarmaq, oxunmaq, təriflənmək ədəbiyyat meyarı deyil. Demək, bu yazıçıların üzdə olmasına səbəb cəmiyyətdir. İnsanların onu qəbul etməsi onları sevimli yazıçı halına salıb. Ancaq kənarda qalmış, boynu-bükük ədəbiyyat onları qəbul etmir. Cəmiyyət hər zaman yanıla bilər, ancaq ədəbiyyat heç vaxt. Ədəbiyyatın gözündən yayınan yazıçı, şair ola bilməz. Cəmiyyət isə hər dövr belə bir səhvə yol verər.

Ədəbiyyatın isə yanılmaq şansı belə yoxdur. O sənəti də, çürük qozu da ayırd edə biləcək qədər adildir. Hələ bu günə qədər ədəbiyyatın yanıldığının şahidi olmamışam. Kölgədə qalan yazıçıları, şairləri həmişə dövlət və cəmiyyət üzə çıxarmır. Ancaq onlar ədəbiyyatdadırlar və onların olması da ədəbiyyat deməkdir.

Umud Mirzəyev "Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu”ndan danışdı - VİDEO

Xəbər xətti

İraq sərhədlərini qorumaq üçün yeni üsullar tətbiq edir
İraq sərhədlərini qorumaq üçün yeni üsullar tətbiq edir
10:15 25.06.2024
BQXK nümayəndələri Bakıdakı separatçılara yenidən baş çəkdi
10:05 25.06.2024
Kral ailəsində yeni pis xəbər: Kraldan sonra oda xəstəxanaya aparıldı
Kral ailəsində yeni pis xəbər: Kraldan sonra oda xəstəxanaya aparıldı
10:00 25.06.2024
İlahiyyatçı Hacı Salman saxlanıldı - Azyaşlıya zorakılıq ittihamı
İlahiyyatçı Hacı Salman saxlanıldı - Azyaşlıya zorakılıq ittihamı
09:55 25.06.2024
AVRO-2024: Niderland Avstriyanı, Fransa Polşanı sınağa çəkəcək
09:50 25.06.2024
Rusiyanın Avropadakı maddi vəsaitləri Ukraynaya göndərilir
Rusiyanın Avropadakı maddi vəsaitləri Ukraynaya göndərilir
09:40 25.06.2024
DİQQƏT! Bakının bu rayonlarında qaz olmayacaq
09:35 25.06.2024
Azərbaycan nefti BAHALAŞDI
09:27 25.06.2024
Beş ailə üzvünü öldürməkdə təqsirləndirilən Əhməd Əhmədovun məhkəməsi başlayır
09:15 25.06.2024
Culfada bacısını öldürən şəxs TUTULDU
09:00 25.06.2024
Sergey Məlikov: Dağıstanda törədilən terror aktları vaxt və məqsədlər üzrə əlaqələndirilib
05:09 25.06.2024
Papuaşvili müxalifət nümayəndələrini parlamentin iclaslarında iştirak etməyə çağırıb
Papuaşvili müxalifət nümayəndələrini parlamentin iclaslarında iştirak etməyə çağırıb
03:20 25.06.2024
Azərbaycanda Rusiya Mədəniyyəti Günləri başlayır
01:11 25.06.2024
Türkiyə millisinin heyətindən çıxarıldı
00:02 25.06.2024
Aİ "Xarici agentlər haqqında" qanuna görə Gürcüstanı maliyyələşdirmədən məhrum edə bilər
23:13 24.06.2024
Kreml: Putin və Ərdoğan Astanada görüşə bilər
22:40 24.06.2024
Samuxda “Son Zəng"lə bağlı təlimatı pozduğu üçün məktəb direktoru işdən azad olunub
22:29 24.06.2024
Yeni Kaledoniyada müstəqillik tərəfdarlarının liderinin deportasiyası iğtişaşlara səbəb olub
22:00 24.06.2024
Azərbaycan basketbolçuları təlim-məşq toplanışının ikinci mərhələsinə start verib
21:40 24.06.2024
Bənövşəyi xətdə qatarların hərəkət qrafiki DƏYİŞDİRİLİR
21:20 24.06.2024
Keçmiş həmsədr: Fransanın Ermənistana silah satması Azərbaycanla sülh ərəfəsində yeni təxribatdır
21:00 24.06.2024
143 milyonluq yeyintidə İLK HÖKM: Maliyyə xidmətinin sabiq rəisi cəzasını aldı
20:29 24.06.2024
Umud Mirzəyev "Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu”ndan danışdı - VİDEO
20:25 24.06.2024
Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısına yeni müavin təyin edilib
Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısına yeni müavin təyin edilib
20:00 24.06.2024
Zəngilanda Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumunun ilk günü yekunlaşıb - YENİLƏNİB - VİDEO
19:35 24.06.2024
Naxçıvanda təhsilverənlərin sertifikatlaşdırma prosesinin test imtahanı mərhələsi yekunlaşıb
19:00 24.06.2024
Müxalifət təmsilçisi: "Rusiyanı Ermənistandan çıxarmaq üçün Paşinyanı hakimiyyətə gətirdilər"
18:44 24.06.2024
Səfir: Misir və Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edə bilər
18:26 24.06.2024
Kür çayında bir nəfər batıb
18:23 24.06.2024
"Xalqın içində olmayan, dərdini hiss etməyən onun problemini həll edə bilməz…" - Razi Nurullayev - VİDEO
"Xalqın içində olmayan, dərdini hiss etməyən onun problemini həll edə bilməz…" - Razi Nurullayev - VİDEO
18:00 24.06.2024
Azərbaycanda OLAY: İş yoldaşını yuxuda tez-tez gördüyündən falçıya üz tutdu - Başına iş gəldi
17:45 24.06.2024
Abituriyentlərin 100-dən aşağı bal topladığı BÖLGƏLƏR
17:30 24.06.2024
Fransanın bu səhvi Aİ-na zərər vuracaq - Financial Times
Fransanın bu səhvi Aİ-na zərər vuracaq - Financial Times
17:15 24.06.2024
“Sosial sahədə çalışan insanların qəlbi mərhəmətlə dolu olmalıdır” – Razi Nurullayev - VİDEO
17:00 24.06.2024
Rezidenturaya qəbul imtahanının nəticələri AÇIQLANDI
16:55 24.06.2024
Livan The Telegraph qəzetini məhkəməyə verib - SƏBƏB
Livan The Telegraph qəzetini məhkəməyə verib - SƏBƏB
16:35 24.06.2024
Rusiya ABŞ-ı günahlandırır -SƏBƏB
Rusiya ABŞ-ı günahlandırır -SƏBƏB
16:30 24.06.2024
"Rusiya Avropa təhlükəsizlik sisteminin üzvü olmalıdır" - Viktor Orban
"Rusiya Avropa təhlükəsizlik sisteminin üzvü olmalıdır" - Viktor Orban
16:22 24.06.2024
ABŞ höküməti Rusiyanı terrorçu ölkə elan edəcək?
ABŞ höküməti Rusiyanı terrorçu ölkə elan edəcək?
16:15 24.06.2024
YAP-ın siyahısı hazırdır - 34 deputat mandatsız qalacaq
16:07 24.06.2024
Hamısı