Özbək dili hədəfdə - II hissə | Eurasia Diary - ednews.net

21 Avqust, Çərşənbə


Özbək dili hədəfdə - II hissə

Məqalənin təhlili və jurnalist araşdırması

Analitik Mərkəz A- A A+

"RUS DİLİ BİZƏ YAD DEYİL" başlıqlı məqalənin müəllifləri öz xalqının mövcud dövlət dili ilə bağlı bir sıra qüsurlu faktları göstərərək rus dilindən istifadə olunmasının vacibliyini qeyd ediblər. 

Onlar yumşaq formada ölkə rəhbərliyi və Özbəkistan vətəndaşlarına mövcud dövlət dilindən, onun indiki mövqeyindən imtina etməyi təklif etdilər. Daha doğrusu, rus dilinə də dövlət dili hüquqi statusu verməyi təklif etdilər.

Məqalənin müəllifləri iddia edirlər ki, "Kiril əlifbasını bilməyən gənclər müəyyən dərəcədə savadsız olurlar, ötən əsrin zəngin mədəniyyətindən uzaqlaşırlar". Müasir gənclərin bu cür alçaldıcı qiymətləndirilməsi ilə, məqalənin müəllifləri Özbəkistanın gənc nəsli arasında mənfi ictimai reaksiya ilə üzləşdilər.

Yəni, onlar anlamır ki, bütöv bir nəslin savadsızlığı və mədəniyyətinin olmaması haqda danışdıqları zaman bu xalqın təhqir olunması kimi qəbul edilir və buna heç kim, xüsusən də, gənclər dözməz. Xatırladaq ki, Özbəkistanda yaşayan 33,5 milyon əhalinin 60 faizi gənclərdir. Buna görə, məqaləni oxuduqdan sonra, çox sayda tələbə etiraz aksiyaları ilə Daşkənd küçələrinə çıxdı. 

Məqalənin müəllifləri "özbək dilinin dövlət dili kimi toxunulmazlığını" bəyan etsələr də, müəlliflərin bu tezisləri sarkazm kimi qəbul edilə bilər, lakin təəssüf ki, bir çoxları bunu yerli əhaliyə istehza edilməsi kimi qəbul edib. Özbək dili statusunu başqa bir dil ilə bölüşərsə, hansı toxunulmazlıqdan danışılır? Maraqlı məntiqdir.

Müəlliflər bir qrup özbək ziyalılarının rus dilinin rəsmi səviyyədə ünsiyyət dili kimi istifadə olunmasına çağırışda həddən artıq canfəşanlıq göstəriblər. Elə bir təsəvvür yaranır ki, sanki Özbəkistanda rus dilində danışmaq və yazmaq qadağan edilib. Onlar, həmçinin "son günlər başqa görkəmli şəxslərin də bu fikri dəstəklədiyini" bildiriblər.

Özbəkistanda rus dilini heç kəs qadağan etmir, əksinə, hər şey rus dilindədir, ancaq, Özbəkistanın hüdudlarından kənarda istənilən rusdilli şəxsdə belə müraciətləri oxuduqdan sonra özbəklərə qarşı mənfi reaksiya yaranır.

İndi hər gün küçədə yalnız rus dilində reklam lövhələri görən özbək vətənpərvərin və rus dilinin dövlət dili sayıldığı ölkədə hər gün rus dilində forma dolduran sadə kəndlinin nə hiss etdiyini təsəvvür edin.
 
Özbəkistanda bu gün də bütün dövlət qurumları rus dilindən istifadə edir. Hətta Özbəkistan Qanunu rus dilində qəbul edilib, sonra özbək dilinə tərcümə edilib və parlamentdə yeni qanunlar hələ də rus dilində qəbul edilir, sonra isə dövlət dilinə çevrilir. Bu, bizim həyatımızın bugünkü reallıqlarıdır.
 
Ən adekvat oxucu belə məqalənin tezislərini oxuyarkən "əgər özbəklər özləri bunu yazırsa, deməli, Özbəkistanda rus dilində danışmaq və yazmaq qadağandır, ona görə də rusdilli vətəndaşlar bu dilin statusunu qanuniləşdirmək istəyirlər". Sual cavabsız qaldıqda isə, Özbəkistanda "rus dilini məhv edirlər" və bir çox insanlarda şübhə baş qaldıracaq: "özbəklər rusdilli əhaliyə qarşı çıxır?"
 
Özbəkistanda hörmət, bir insanın kəsb etdiyi əhəmiyyət və insan zəkası irqi, milli və ya dini mənsubiyyətlə ölçülmür. Özbək mentaliteti etnik antoqonizmi qəbul etmir. Özbəkistan milli mentalitetinin əsasında millətə deyil, məhz insana məhəbbət və şəfqət hissləri durur.
 

 (Ardı var...)

 Şöhrət Salamov Barlas

 

Eurasia Diary

Mətndə səhv varsa, onu qeyd edib Ctrl+Enter düyməsini basaraq bizə göndərin.

EurasiaDiary © Xəbərlərdən istifadə zamanı hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Bizi izləyin:
Twitter: @EurasiaAz
Facebook: EurasiaDiaryAzerbaycan


Загрузка...