Hansı kitab mütləq oxunmalıdır? - Yazarlar arasında ədəbi SORĞU

Mədəniyyət 15:00 05.12.2023

Orxan Pamukun romanında baş qəhrəman deyir ki, bir kitab oxudum və bütün həyatım dəyişdi. Bəzi kitablar bizi, həqiqətən də, dəyişdirir. Düşüncəmizi, hisslərimizi, həyata baxışımızı. Hiss edirik ki, həyatımız bu kitabı oxumadan əvvəl və oxumadan sonraya bölünüb. Sizin həyatınızda bu cür kitablar olubmu? Hansı kitabı oxumağın mütləq olduğunu düşünürsünüz? 

Ednews mövzu ilə bağlı qələm əhli arasında sorğu keçirib. Cavabları təqdim edirik:

Şair Rüstəm Behrudi:

“Bir türk aydını üçün Türklərin yaradılış dastanı”.

Yazıçı Fəxri Uğurlu:

“Yaş dövründən asılıdır. Uşaqlar üçün bütün dünyada tanınan uşaq ədəbiyyatı nümunələri var. Məsələn, Mark Tvenin əsərləri, “Başsız atlı”, “Üç müşkütyor”, Jül Vernin əsərləri, Robinzon Kruzo, “Qulliverin səyahəti”, Stivensonun, Rodarinin əsərləri və s. Bunları hər bir uşaq oxumalıdır. Böyüklərə gəlincə burada siyahı çox uzundur. Ancaq məsələn, Lev Tolstoy mütləq oxunmalıdır. Oxunması vacib olan müəlliflər kitabla maraqlanan hər kəsə aşağı-yuxarı bəllidir”.

Ədəbiyyatşünas, professor Cavanşir Yusifli:

“Rilkenin yazdığı hər şey, Hüqo "Səfillər", Dino Busatti “Tatar çölü”.

Yazıçı, tərcüməçi Etimad Başkeçid:

“Açığı, bu sula cavab verməyə çətinlik çəkirəm. Çünki hara çevirsən, bir növ məsləhət kimi çıxır. Amma yenə də deyim. Yalnız bir kitabdan söhbət gedirsə, bu bədii əsər olmazdı. Bədii əsərdən danışırıqsa, Heminqueyin kitablarını oxuyardım. «Xeyir» və «şər» arasında dəqiq demarkasiya xətti çəkmədiyinə, yarımtonlarına və dərin psixologizminə görə. Bir də ona görə ki, Heminqueyin əsərlərində «tikiş yerləri» görünmür – hər şey kənardan sadə görünür, amma yalnız kənardan. Çünki o, virtuoz sənətkardır və bu şəkildə yalnız o yaza bilir. Bizim yazarların ən xəcalətli tərəfi budur: sənətkarın harda gücə düşdüyünü, harda xoruz buraxdığını, hansı hoqqalardan çıxdığını o dəqiqə hiss eləyirsən. Heminqueydə hər şey bulaq suyu kimidir, zahirən rəngsiz, amma ləzzətli. Bundan başqa Heminquey çox azsaylı böyük sənətkarlar kimi, hansısa insanın əhvalatını yazmır, o, insan tiplərini, onların xarakterini yazır. Bu isə xüsusi qabiliyyətdir və hünər istəyir.

Heminquey və onun bütün yaradıcılığı qanana böyük bir örnək və ibrət qaynağıdır: yazıb tarixdə qalmamaqdansa, yazmayıb tarixdə qalmamaq yaxşıdır. Bu kiçik həqiqət nə şəkildəsə bizim insanımıza əyan olsaydı, heç kəsin oxumadıgı mənasız kitablar yazıb, təşəxxüs satmazdı”.

Yazıçı Azad Qaradərəli:

“Hansı kitab mütləq oxunmalıdır?” sualı bir qədər mediativ cavab tələb edir, əslində. Yəni, birbaşa cavab doğru olmazdı. Çünki zamana görə cavab dəyişə bilər. Məsələn, qədimlərdə səmavi kitablar haqqında “mütləq oxunmalı” hökmü var idi.
Bir daha qeyd edirəm ki, bu sual bir qədər zamanla bağlıdır. Məsələn, 80-90-cı illərdə bu sualın yekdil cavabı, yəqin ki, Sabir Rüstəmxanlının “Ömür kitabı” ola bilərdi. Müstəüilliyimizin ilk illərində bu sualın yekdil cavabı M.Ə.Rəsulzadənin “Əsrimizin Səyavuşu” ola bilərdi. Sovet dönəmində paradoksal olsa da, “Hophopnamə” və Leninin əsərləri dəbdə idi...
Bəs bütün zamanlar üçün mütləq oxunmalı kitab hansı ola bilər suzlının cavabı mənim üçün Nizaminin “Xəmsə”sidir. Zənnimcə, hər bir azərbaycanlının mütləq oxumalı  kitab odur. Hətta bütün Şərq dünyasında Nizami qüdrətdə ikinci şair olmadığından Şərq xalqlarının hamısının oxumalı kitabdır “Xəmsə”. Unutmayaq ki, Göte də daxil, bir sıra qərb mütəfəkkirləri Nizamiyə yüksək qiymət vermişlər. Bir sıra Avropa yazarları, cümlədən Fridrix Şiller “Turandot Çin şahzadəsi” (əslində, turandot – turan qızı deməkdir) əsərinin süjeti Nizaminin “Yeddi gözəl” poemasından alınmışdır. Habelə italyan bəstəkarı Puççininin dünyaca məşhur “Turandot” (“Turan qızı”) operası da eyni mənbədən qidalanaraq ərsəyə gəlmişdir və sair və ilaxır...

Bir sözlə, bütün zamanlar üçün Azərbaycan oxucusunun oxumalı olan kitabı Gəncəli Nizaminin “Xəmsə”si olmalı”.

Yazıçı Varis:

“Kazuo İşiquronun “Günün qalanı” romanını deyərdim. 
İnsan özünə bələd olmadan, özünü tanımadan yaşayır və özünə yad bir işlə məşğul olur. Beləcə ömrünü bada verir. 

Bir gün silkələnib ayılmalı, “mən kiməm və yolum haradır” deməli, öz həqiqətini tapmalıdır”.

Şair Qismət:

“Don Kixot”, “Səfillər”, “Karamazov qardaşları”, “Anna Karenina” və s.”

Yazıçı Mübariz Örən:

“Bir kitab demək çətindir. “Quran, İncil, “İliada”, “Odiseya”, “Dədə Qorqud”, “Don Kixot”, “İlahi komediya”, “Nizami: Xəmsə”, Füzulinin əsərləri, Hüqo - “Səfillər”, Tolstoy -“Hərb və sülh”, Dostoyevski “Cinayət və cəza”, “Usta və Marqarita”, Heminquey “Qoca və dəniz”, Markes “Yüz inin tənhalığı”, “Gün var əsrə bərabər”, “Lolita” kimi əsərləri mütləq oxumaq gərəklidir”.

Yazıçı Alpay Azər:

“Qurani-Kərim”. 

Yazar Nicat Həşmizadə:

“Hər bir Azərbaycan gənci mütləq Məmməd Orucun "Köçürülmə" romanını oxumalıdır. Bu kitab bizim yaddaşımızdır, taleyimizdir. Bu əsər əsasında çox əla film çəkmək olar”.

Oğuz 

Kamil Zeynallının anası oğlunun həbsindən DANIŞDI - VİDEO

Xəbər xətti

İlham Şaban “Azeri Light”ın bahalaşmasının SƏBƏLƏRİNİ AÇIQLADI
13:00 21.02.2024
Donald Tramp Navalninın ölümü barədə DANIŞIB - FOTO
Donald Tramp Navalninın ölümü barədə DANIŞIB - FOTO
12:55 21.02.2024
Kamil Zeynallı polis şöbəsinə gətirilir - EKSKLÜZİV VİDEO
12:52 21.02.2024
Rusiya 6 Afrika ölkəsinə qarşılıqsız taxıl göndərib
Rusiya 6 Afrika ölkəsinə qarşılıqsız taxıl göndərib
12:50 21.02.2024
Kamil Zeynallının anası oğlunun həbsindən DANIŞDI - VİDEO
12:48 21.02.2024
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
12:45 21.02.2024
Çin höküməti bu sahədə narahatdır
Çin höküməti bu sahədə narahatdır
12:38 21.02.2024
Türkiyənin yeni KAAN döyüş təyyarəsi ilk uçuşunu həyata keçirib - VİDEO
Türkiyənin yeni KAAN döyüş təyyarəsi ilk uçuşunu həyata keçirib - VİDEO
12:35 21.02.2024
Ermənilərin Qarabağa qayıdışı reallaşır? – GİZLİ MƏQAMLAR
12:30 21.02.2024
Kamil Zeynallı bu maddələrlə ittiham olunur
12:28 21.02.2024
Rusiyalı bloger özünü güllələdi
Rusiyalı bloger özünü güllələdi
12:27 21.02.2024
Kamil Zeynallının vəkili DANIŞDI
12:24 21.02.2024
Kamil Zeynallının məhkəməsi sabah keçiriləcək
12:18 21.02.2024
“Azərbaycan energetika sahəsində model ölkə ola bilər” – Pakistanlı Ekspert
12:15 21.02.2024
Bakıda gözəllik salonundan bahalı lazer aparatı oğurlayan şəxslər TUTULDULAR
12:10 21.02.2024
Putindən müsahibə alan jurnalist: "Conson məndən 1 milyon dollar tələb etdi" - VİDEO
Putindən müsahibə alan jurnalist: "Conson məndən 1 milyon dollar tələb etdi" - VİDEO
12:05 21.02.2024
Sosial müavinətlər bu tarixdə veriləcək
12:03 21.02.2024
Ukrayna münaqişəsinin Almaniyaya vurduğu zərər AÇIQLANIB
Ukrayna münaqişəsinin Almaniyaya vurduğu zərər AÇIQLANIB
12:00 21.02.2024
Kamil Zeynallının vəkili danışdı: "O, Ermənistanın sorğusu əsasında saxlanılıb"
Kamil Zeynallının vəkili danışdı: "O, Ermənistanın sorğusu əsasında saxlanılıb"
11:55 21.02.2024
İsrail ordusu Dəməşqə raket zərbəsi endirib
11:53 21.02.2024
Ermənistan dramı yenə dəyər itirib
Ermənistan dramı yenə dəyər itirib
11:49 21.02.2024
Kamilin həbs olunmağında bu adam günakardır – VİDEO
11:46 21.02.2024
Xankəndidə silah-sursat tapılıb
11:44 21.02.2024
Rusiya vətəndaşı olduğu üçün ona su  satmadılar
Rusiya vətəndaşı olduğu üçün ona su satmadılar
11:40 21.02.2024
Çinin iqtisadi böhranı... - Əsas problemləri nələrdir? - ANALİTİKA
11:38 21.02.2024
Respublika Psixiatriya Xəstəxanasında pasiyentin ölməsi barədə araşdırma aparılır
11:35 21.02.2024
Putin müzakirələrə son qoydu: Kosmosa nüvə silahı yerləşdiriləcəkmi?
Putin müzakirələrə son qoydu: Kosmosa nüvə silahı yerləşdiriləcəkmi?
11:35 21.02.2024
8 yaşlı uşaq şahmat çempionunu məğlub edib
8 yaşlı uşaq şahmat çempionunu məğlub edib
11:30 21.02.2024
Kamil Zeynallının saxlanma anı - VİDEO
Kamil Zeynallının saxlanma anı - VİDEO
11:25 21.02.2024
Narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olan şəxslər saxlanıldılar
11:22 21.02.2024
Estoniya prezidenti İlham Əliyevi Təbrik etdi
11:19 21.02.2024
İlon Mask elan etdi: Düşüncə gücü ilə kompüter idarəsi
İlon Mask elan etdi: Düşüncə gücü ilə kompüter idarəsi
11:15 21.02.2024
Baykardan sonra başqa bir şirkət Ukraynada baza quracağını açıqladı.
Baykardan sonra başqa bir şirkət Ukraynada baza quracağını açıqladı.
11:10 21.02.2024
Bakıda məktəb YANIR - YENİLƏNİB/VİDEO
11:08 21.02.2024
DYP-dən sərnişindaşıma fəaliyyəti ilə məşğul olanlara MÜRACİƏT
10:56 21.02.2024
Dünyanın ən cəlbedici dili məlum olub
Dünyanın ən cəlbedici dili məlum olub
10:45 21.02.2024
AZAL Novruz tətili üçün 40-dan çox istiqamət üzrə uçuş təklif edir
10:40 21.02.2024
ABŞ-da Cənub Qaz Dəhlizinin inkişafı müzakirə edilib
10:36 21.02.2024
Yapon milyarder Nvidia-ya müharibə elan etdi!
Yapon milyarder Nvidia-ya müharibə elan etdi!
10:30 21.02.2024
DYP qəza riski olan yol sahələrində yeni işıqforlar quraşdırdı
10:22 21.02.2024
Hamısı