"Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Ukrayna ilə danışıqlara hazır olduğunu bildirməsi Moskvanın sülh prosesinə real qayıdış niyyətindən daha çox, mövcud geosiyasi şəraitdə diplomatik mövqeyini gücləndirmək cəhdi kimi qiymətləndirilir".
Bunu EDnews-a açıqlamasında türkiyəli politoloq Hasan Oktay bildirib.
O hesab edir ki, xüsusilə NATO gündəliyində Ukrayna məsələsinin yenidən ön plana çıxması fonunda Kremlin İstanbul razılaşmalarına istinad etməsi təsadüfi görünmür:
"Türkiyə həm Moskva, həm də Kiyevlə əlaqə kanallarını açıq saxlayan azsaylı aktorlardan biri olaraq qalır. Bu baxımdan İstanbul formatı Rusiya-Ukrayna danışıqları üçün hələ də diplomatik platforma kimi əhəmiyyət daşıyır".
Politoloqun qənaətincə, Moskvanın yenidən 2022-ci il İstanbul razılaşmalarına istinad etməsi bir neçə məqsədə xidmət edir:
"Rusiya bu yolla həm müharibənin uzanmasına görə məsuliyyəti Ukrayna və Qərbin üzərinə qoymağa çalışır, həm də mümkün danışıqlar üçün öz şərtlərini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək istəyir. İstanbul görüşləri müharibənin əvvəlində tərəflərin razılaşmaya ən yaxın olduğu proses idi. Moskva bu faktı önə çıxararaq göstərmək istəyir ki, guya sülh imkanı vardı, lakin bu proses Ukrayna və Qərb tərəfindən dayandırıldı".
Politoloqun fikrincə, Kremlin İstanbul prosesinə qayıtmaq istəyi eyni zamanda beynəlxalq ictimaiyyətə yönəlmiş mesajdır. Moskva bununla özünü danışıqlara açıq tərəf kimi təqdim etməyə, Qərbin Ukraynaya hərbi dəstəyini isə müharibənin uzanmasına səbəb olan faktor kimi göstərməyə çalışır.
Hasan Oktay vurğulayıb ki, Ukraynanın NATO üzvlüyü məsələsi Rusiya üçün strateji prioritet olaraq qalır. Moskva bunu öz təhlükəsizliyi baxımından “qırmızı xətt” hesab edir. Bu səbəbdən mümkün danışıqlarda Ukraynanın neytral statusu və təhlükəsizlik təminatları əsas müzakirə mövzularından biri ola bilər.
Ekspertin fikrincə, NATO toplantısının Ankara ilə bağlı gündəmi və Türkiyənin Qərb təhlükəsizlik sistemində artan rolu da Moskvanın bu mərhələdə İstanbul formatını yenidən xatırlatmasına təsir edən amillərdən biridir. Rusiya Türkiyənin həm NATO üzvü, həm də Moskva ilə dialoq qura bilən ölkə kimi mövqeyindən istifadə edərək diplomatik manevr imkanlarını genişləndirməyə çalışır.
“Türkiyə bu prosesdə mühüm diplomatik platforma ola bilər. Lakin qalıcı həll üçün təkcə Türkiyənin səyləri kifayət etməyəcək. ABŞ və Avropa ölkələrinin mövqeyi də həlledici olaraq qalacaq”, — deyə Hasan Oktay əlavə edib.
Politoloqun sözlərinə görə, Putinin son açıqlamaları Moskvanın öz şərtləri əsasında diplomatik çıxış yolu axtardığını göstərir. Bununla belə, Kreml hələlik ciddi güzəştlərə hazır olduğunu nümayiş etdirmir. Bu səbəbdən yaxın dövrdə Rusiya-Ukrayna danışıqlarının taleyi Ukraynanın cəbhədəki müqavimətindən, Qərbin Kiyevə hərbi və iqtisadi dəstəyinin davamlılığından, eləcə də ABŞ və Avropa daxilindəki siyasi proseslərdən asılı olacaq.
"Nəticə etibarilə, İstanbul formatı hələ də Rusiya-Ukrayna danışıqları üçün mühüm diplomatik imkan olaraq qalır. Lakin bu formatın real nəticə verməsi üçün tərəflərin yalnız danışıqlara hazır olduqlarını bəyan etməsi kifayət deyil. Əsas məsələ Moskva və Kiyevin müharibə yolu ilə qəti nəticə əldə etməyin mümkün olmadığını qəbul etməsi və siyasi kompromisə hazır olmasıdır", - deyə analitik fikrini sonlandırıb.
Qeyd edək ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Moskvada Rusiya hökumətinin üzvləri ilə keçirdiyi mətbuat konfransında Ukrayna böhranı ilə bağlı açıqlamalar verib. O, İstanbulda əldə edilən razılaşmalara əsasən Ukrayna ilə sülh danışıqlarına başlamağa hazır olduğunu açıqlayıb.
Aysel Hacıyeva | EDnews
