Dolların sarsılmaz nüfuzu: Yeni valyuta yaratmaq niyə asan deyil?- Analitika

Analitika 18:30 13.09.2023

II Dünya müharibəsinin bitməsindən etibarən ABŞ dolları təxminən 80 ilə yaxın bir müddətdir ki, dünyanın vahid valyutası olaraq hegemonluq edir. ABŞ dollarının bu böyük rolunun tənqidi son illərdə, xüsusən də geosiyasi gərginlik fonunda daha çox səslənir. Valyutaya nəzarət etməklə ABŞ hökuməti, məsələn, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsində, SWIFT transsərhəd banklararası köçürmələr sisteminə girişi bloklamaqla buna şərait yaradıldı.

Təsadüfi deyil ki, qlobal maliyyə sistemində ABŞ dollarının rolunun azaldılması ilə bağlı ən çox çıxış edən ölkələr onun geosiyasi rəqibləri olmağa meylli ölkələrdir. Lakin Malayziya və Braziliya da daxil olmaqla, Birləşmiş Ştatlarla daha az sərt münasibətlərə malik olan bəzi ölkələr də diversifikasiyaya can atırlar. Hətta ilk dəfə Yaponiyanın Asiya Maliyyə Böhranı zamanı təklif etdiyi Asiya Valyuta Fondu ideyasını dirçəltmək planı da var idi.

Ötən ay ərzində “BRİCS” ittifaqının ortaq valyuta sisteminə keçid etməsi ilə bağlı müzakirələr edildi, hətta yeni əskinazı da paylaşıldı. Beləliklə də, bütün dünya ölkələri düşündülər ki, dollar 80 illik taxtından devriləcək. Lakin bunun isə nə qədər qeyri-mümkün olduğunu Çində baş verən son hadisələrlə deyə bilərik.

Avqust ayının başlanğıcından günümüzə bugünkü günə kimi Çinin milli valyutasının kəskin dəyərsizləşməsi prosesi gedir. ABŞ – a müxalif bir neçə ekspertlər düşünürdülər ki, Çinə A – dan (başda ABŞ) Z – yə bütün dünya ölkələri borcludur və bu dolların taxtdan enməsinə şərait yaradacaq. Lakin Yuan – ın zəifləməyə başlaması göstərdi ki, dolların taxtdan endirilməsi söyləndiyi qədər asan bir proses deyil. 
ABŞ iqtisadiyyatı təkcə dünyanın ən böyük iqtisadiyyatı deyil, həm də şaxələndirilmiş, dinamik, innovativ və ən çevik valyutasıdır. Qlobal ÜDM-də payı azalsa da, bu, inkişaf etməkdə olan bazarların paylarının artması ilə bağlıdır. Ələxsus bu isə dolların imtina edilməsi demək deyil. 
Çin maliyyə sistemi isə qapalı sistemdir və Çin hökuməti çətin ki, maliyyə bazarlarını qısa və ya ortamüddətli perspektivdə azad etsin – ən azından prioritetləri əks istiqamətdə hərəkət edən hazırkı administrasiya altında. Əgər ölkələr potensial sanksiyalara görə ABŞ dollarının istifadəsindən yayınmaq istəsələr, yəqin ki, Çin də sanksiyalar tətbiq etdiyi və “borc tələsi diplomatiyası”nda ittiham edildiyi üçün Çinə və ya digər İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (İƏİT) ölkələrinə də məruz qalmaqdan rahat olmayacaqlar.

Birləşmiş Ştatlarda siyasət daha çox qarışıq olsa da, hökumət sabitdir və fiskal siyasətin pisləşməsinə baxmayaraq, onun monetar hakimiyyətinin reputasiyası möhkəmdir. Beynəlxalq aktyorlar buranı sərmayə qoymaq üçün təhlükəsiz və təhlükəsiz yer hesab etməkdə davam edirlər.
Çinin də BRİCS üzvü olduğunu nəzərə alsaq, ittifaqın fəaliyyəti də daxilindəki ölkələrin gücündən aslı olaraq dəyişir. Aİ kimi kompakt olmayan bir təşkilat heç bir zaman ortaq bir valyuta çıxara bilməz. Həmin valyuta bazara öz çıxışını etsə belə dəyəri, ABŞ dollarının mövcud vəziyyətindən aslı olaraq dəyişəcək. 
ABŞ dolları sadəcə ciblərdə gəzilən bir kağız parçasından daha artıqdır.

Əkbər Novruz

WhatsApp-Image-2023-08-02-at-14.59.44.jpeg

Minatəmizləmə prosesini sürətləndirmək üçün... - ABŞ səfiri Robert Sekuta AÇIQLAYIR-VİDEO

Xəbər xətti

Bu ölkə bəyan etdi: Heç bir halda Rusiyaya...
00:01 14.07.2024
Türkiyə serialları Rusiyada qadağan edilə bilər
Türkiyə serialları Rusiyada qadağan edilə bilər
23:29 13.07.2024
Ermənistanın Baş naziri və ABŞ dövlət katibinin müavini Bakı ilə İrəvan arasında sülh prosesini müzakirə ediblər
23:05 13.07.2024
"Qalatasaray"da 4 illik müqavilə
23:00 13.07.2024
"Neftçi" ilk yoxlama matçında qələbə qazanıb
22:29 13.07.2024
KXDR Müdafiə Nazirliyi ABŞ və Cənubi Koreya liderlərinin birgə bəyanatını pisləyib
KXDR Müdafiə Nazirliyi ABŞ və Cənubi Koreya liderlərinin birgə bəyanatını pisləyib
22:00 13.07.2024
Bunları yesəniz gec qocalarsınız
21:28 13.07.2024
"Roma"dan yeni transfer
21:00 13.07.2024
Pirşağıda dənizdə batan yeniyetmənin cəsədi tapılıb
20:26 13.07.2024
ABŞ raketlərinin Almaniyada yerləşdirilməsinə Rusiyadan cavab: Potensial qurbanlar Avropa paytaxtları olacaq
20:00 13.07.2024
Ermənistanın keçmiş nazir müavini hökuməti məhkəməyə verib
19:28 13.07.2024
Sadiq Qurbanova həsr olunmuş "Sədaqət və cəsarət kredosu"
19:05 13.07.2024
Qəzza zolağında xəstəlik yayılıb - 1,7 milyon nəfər virusa yoluxub
18:29 13.07.2024
Bayden yenə GÜNDƏMDƏ: Putini Zelenski ilə qarışdırdı
18:00 13.07.2024
MSK “Ekspert qruplarının üzvləri üçün yaddaş” kitabçası hazırlayıb
MSK “Ekspert qruplarının üzvləri üçün yaddaş” kitabçası hazırlayıb
17:40 13.07.2024
Mask seçimini etdi: Trampa pul “yatırdı”
17:10 13.07.2024
Cəlilabadda qaz kəmərinin zədələnməsi nəticəsində 2300 abonent qazsız qalıb
16:35 13.07.2024
Yeni Kaledoniyada Fransa təzyiqi davam edir
Yeni Kaledoniyada Fransa təzyiqi davam edir
16:00 13.07.2024
ABŞ kəşfiyyatından iddia: Rusiya ona sui-qəsd etmək istəyir
ABŞ kəşfiyyatından iddia: Rusiya ona sui-qəsd etmək istəyir
15:40 13.07.2024
"Soyuq savaşa geri dönürük" - Peskov
"Soyuq savaşa geri dönürük" - Peskov
15:20 13.07.2024
Zaxarova ABŞ-ı Ermənistandakı fəaliyyətinə görə tənqid edib
Zaxarova ABŞ-ı Ermənistandakı fəaliyyətinə görə tənqid edib
15:00 13.07.2024
DİQQƏT! Sabah Bakının iki rayonunda qaz KƏSİLƏCƏK
14:40 13.07.2024
İlham Əliyev: İnkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətləri Azərbaycanın gündəliyində prioritet istiqamətlərdən biridir
14:20 13.07.2024
Azərbaycan nefti BAHALAŞDI
14:00 13.07.2024
Fransanın İdman naziri Siena çayında üzüb - VİDEO
Fransanın İdman naziri Siena çayında üzüb - VİDEO
13:43 13.07.2024
Bakıda uşaq bağçasındakı hadisə ilə bağlı cinayət işi açıldı
13:40 13.07.2024
Hərbi ekspert Telman Qasımov: “Hərbi xidmətə hazırlıq orta məktəblərdən başlamalıdır” - VİDEO
13:39 13.07.2024
Sabahın hava proqnozu AÇIQLANDI
Sabahın hava proqnozu AÇIQLANDI
13:22 13.07.2024
Ermənistan sərhədçiləri azərbaycanlı sürücünü döyüb öldürdü
Ermənistan sərhədçiləri azərbaycanlı sürücünü döyüb öldürdü
13:07 13.07.2024
İlham Əliyev ATƏT-in baş katibini QƏBUL ETDİ
12:53 13.07.2024
Qarabağ Universitetində işləmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: Yeni vakansiyalar elan edildi
12:49 13.07.2024
Şəhid ailəsinin evinə basqın edildi
12:30 13.07.2024
Bəzi rayonlara leysan yağıb – FAKTİKİ HAVA
12:15 13.07.2024
İlham Əliyev həmkarını təbrik etdi
12:05 13.07.2024
Ödənişli yolda qiyməti Tarif Şurası müəyyənləşdirəcək
12:00 13.07.2024
Dövlət Vergi Xidməti və ADA Universiteti Anlaşma Memorandumu imzalayıb - FOTOLAR
Dövlət Vergi Xidməti və ADA Universiteti Anlaşma Memorandumu imzalayıb - FOTOLAR
11:44 13.07.2024
Ərdoğan: “Bunun qərarını İlham Əliyev verəcək, mən yox” - VIDEO
Ərdoğan: “Bunun qərarını İlham Əliyev verəcək, mən yox” - VIDEO
11:36 13.07.2024
Rusiya son iki ayda rekord sayda hərbçi itirib
Rusiya son iki ayda rekord sayda hərbçi itirib
11:30 13.07.2024
"Qarabağda yaşayan ermənilərin hüquqlarının qorunmasının vacibdir" - İranın Ermənistandakı səfiri
"Qarabağda yaşayan ermənilərin hüquqlarının qorunmasının vacibdir" - İranın Ermənistandakı səfiri
11:16 13.07.2024
Nazirlikdən restoran sahiblərinə ÇAĞIRIŞ
11:15 13.07.2024
Hamısı