ABŞ - ın Cənubi Qafqaz regionunda qurduğu məkrli planlar - ANALİTİKA

Analitika 17:00 23.11.2023

Son günlərdə ABŞ və onun Dövlət Departamentində fəaliyyət göstərən spikerləri, ictimaiyyətin bütün maraqlarını Cənubi Qafqaz regiona cəlb etmək üçün müəyyən qərəzli çıxışlar ediblər. Azərbaycanın Ermənistan suverenliyini “təhdid etdiyini”, Azərbaycana qarşı yenidən “907 – ci düzəliş”in qəbul edilməsini və USAİD təşkilatının rəhbəri Samanta Pauer 100 minə yaxın etnik erməni əhalisinin Qarabağdan “məcburi” köç etdirilməsini söyləyib. Qeyd etmək yerinə düşər ki, bundan əvvəl sentyabr tarixində regionumuzda olan xanım Pauer, səfər zamanı bir dənə də olsun Qərbi Azərbaycanlı ilə görüş keçirmədi. Halbuki dəfələrlə bununla bağlı müraciətlər olunub.

c6162a63-1207-3554-9697-b98f5cc96029.jpg

Xülasə, burada əsas sual, ABŞ – ın nə üçün regionda bu qədər aktivləşməsidir?

Apardığımız araşdırmalara əsasən ötən ilin sonunda ABŞ Administrasiyası 48 səhifəlik yeni Milli Təhlükəsizlik Strategiyasını dərc edib və burada bütün sualların cavabı qeyd olunub. Bu sənədin preambulasında Co Bayden prezidentliyinin ilk günlərindən dünyanın dönüş nöqtəsində olduğu qeyd edilir. Bu baxımdan Vaşinqtonun çağırışlara və imkanalara necə cavab verməsi onun inkişaf istiqamətini müəyyən edəcək. Hətta yalnız, Amerika xalqının deyil, bütün dünyanın təhlükəsizliyinə təsir göstərəcək.

“Dünya indi böyük dövlətlər arasında geosiyasi rəqabətin şərtlərini müəyyən edəcək həlledici onilliyin başlanğıcındadır. Eyni zamanda, Vaşinqtonun qarşısında duran əsas problem, sənəd müəllifləri nəhayət ki, Soyuq Müharibədən sonrakı dövrün başa çatması və bundan sonra nə olacağı ilə bağlı böyük dövlətlər arasında rəqabətin olması faktı adlandırırlar. Bununla belə, Vaşinqton hesab edir ki, bu gün dünyanın heç bir ölkəsi bu mübarizədə uğur qazanmaq yolunda ondan daha yaxşı mövqeyə malik deyil, çünki Birləşmiş Ştatlar dünya üzərində sahib olduğu maraqları bir çox ölkə ilə bölüşməsi onun müttəfiqlərinin çox olması anlamına gəlir”, - deyə ABŞ-ın Milli Təhlükəsizlik Strategiyasında qeyd edilir. Tipik amerikan mövqeyi. Burada ələxsus post – sovet məkanında ABŞ – ın daha aktiv rola girməsi, əsasən də Xəzəryanı bölgədə Rusiyanın mövqeyinin zəiflədilməsi qeyd edilib.

Məqsəd Rusiyanı sıxışdırmaqdır.

Davam edən geosiyasi hadisələrin Cənubi Qafqz regionundakı vəziyyətə təsirinin təhlili göstərir ki, ABŞ region ölkələri ilə qarşılıqlı əlaqəni gücləndirməklə Rusiyanın ənənəvi maraqları əhatəsində öz təsirini gücləndirmək üçün cari qlobal proseslərdən istifadə edir. 

ABŞ-ın yeni Milli Təhlükəsizlik Strategiyasının müddəalarında, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz Vaşinqton üçün mühüm maraq kəsb edən sahələr kimi sənəddə qeyd olunub.
“Əvvəla, bu region ABŞ üçün “Avropanın Rusiya qazından aslılığının azaldılması” və “Avropanın enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi” probleminin həlli üçün effektiv bir vasitədir. Bu baxımdan, Birləşmiş Ştatlar Mərkəzi Asiya və Avropa ölkələrinə “Rusiyanın enerji müharibəsi taktikalarına qarşı müqavimətini artırmağa” kömək etməyə hazırdır”.

Bu məqsədə nail olmaq üçün Strategiya kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi, strateji uyğunlaşma və əlaqələndirilmiş fəaliyyət vasitəsilə Avropa İttifaqı (Aİ) ilə əlaqələrin gücləndirilməsinin zəruriliyini qeyd edir. Bundan əlavə, ABŞ, Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz və Avropa arasında inteqrasiyanın gücləndirilməsini vacib hesab edir. Ötən ilin fevralında və bu il Qazaxıstanda Mərkəzi Asiya ölkələrinin iştirakı ilə “5+1” formatı, Cənubi Qafqaz regionunda Gürcüstan və Azərbaycan istiqamətində qızışması bunlara ideal nümunədir. Ələxsus regionumuzda Rusiya ilə münasibətləri bərbat olan 2 ölkə var: Ermənistan və Gürcüstan. Sözsüz ki, bunun tamam əksi olsaydı hazırda ssenari bir ayrı olacaqdı. ABŞ Ermənistanı dəstəkləmək əvəzinə bizdən də istifadə etmiş ola bilərdi. 

Bundan savayı Mərkəzi Asiya regionu Xəzəryanı ölkələrlə bağlı ABŞ – ın regionla bağlı spikerləri və ekspertlərinin irəli sürdüyü fikirləri də qeyd etmək burada mühümdür. Ukrayna müharibəsi başladığı andan etibarən dəfələrlə region ölkələri ilə əlaqələrin vacibliyindən danışıblar.
Amerikalı ekspertlər regionun postsovet ölkələrinin iqtisadi müstəqilliyini və sərvətini artırmaq üçün nəzərdə tutulan “Orta Dəhliz” və ya Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunu Xəzəryanı ölkələr üçün əsas birləşdirici iqtisadi layihə adlandırırlar.

=.jpg

Yuxarıda deyilənlərdən belə nəticəyə gəlmək olar ki, Ukrayna hadisələri Xəzər regionunda geosiyasi vəziyyətdə əhəmiyyətli dəyişiklikləri əvvəlcədən müəyyən edilib. Bu ələxsus illərdir irəli sürülən konsepsiyalar olub. 

Heartland.jpg(Spaykmen: Dünya adası konsepsiası)

90 – cı illərdə də SSRİ – nin köhnə məkanında, Rusiyanın sıxışdırlmasına davam etdirmək üçün Mərkəzi Asiya və Qafqaz ölkələrinin vacibliyi qeyd olunub. Hərçənd artıq düşünürlər ki, ideal vaxt gəlib çatıb. Birləşmiş Ştatların hədəfi Xəzərdə sülh, əməkdaşlıq və qarşılıqlı anlaşma məkanının yaradılmasına yönəlmiş son illərdə formalaşmış beştərəfli əməkdaşlığın inkişaf vektorunu qırmağa yönəlib. Şübhə yoxdur ki, Amerikanın bu cür yanaşmaları Xəzərdə vəziyyətin sabitliyinin pozulmasına səbəb ola bilər.

Əkbər Novruz

1c3d6b1a-f4f4-436d-b486-31925218b922.jpg

Fazil Mustafa: "Qəbir daşına 10 min manat xərcləyənlər ağılsızdırlar" - MÜSAHİBƏ

Xəbər xətti

İran Qrossinin səfər istəyini rədd etdi
05:24 22.02.2024
Hakan Fidan Braziliyada
03:37 22.02.2024
Bu hadisə Türkiyə üçün qürur mənbəyidir - Ərdoğan
02:23 22.02.2024
"Qaradağ Lökbatan" liderliyə yüksəldi, "Karvan"dan qələbə
01:21 22.02.2024
İsrail Fələstinin tanınmasını rədd edən qətnaməni TƏSDİQLƏDİ
00:01 22.02.2024
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri BAKIDADIR
23:46 21.02.2024
Zelenski Andjey Duda ilə Donald Tusku Polşa-Ukrayna sərhədinə ÇAĞIRDI
23:23 21.02.2024
Madriddə fermerlərlə polislər arasında İNSİDENT YAŞANIB
23:00 21.02.2024
Vəkilliyə namizədlərlə icbari təlimə başlanılıb
22:45 21.02.2024
Qriqoryan: Ermənistan Aİ-nin mülki missiyalarında iştirak etmək istəyir
22:22 21.02.2024
BAEA rəhbəri yaxın aylarda İrana səfər etmək niyyətindədir
22:00 21.02.2024
“Naxçıvan Muxtar Respublikasının Gənclər Fondu” ləğv edilib
21:44 21.02.2024
Şəmkirdə avtomobilər toqquşub, xəsarət alanlar var
21:30 21.02.2024
Azərbaycanda “Contact” ödəniş sistemi üzrə pulköçürmələr dayandırılıb
21:22 21.02.2024
Tacikistan Nümayəndələr Palatasının sədri: Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü təmin etməsi mühüm hadisədir
21:11 21.02.2024
Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsi Mövlud Süleymanlının vəfatı ilə bağlı ailəsinə başsağlığı verib
21:05 21.02.2024
Göyçay sakinindən qanunsuz saxladığı odlu silah götürülüb
21:00 21.02.2024
AMB bu banka məcburi göstəriş verdi
20:40 21.02.2024
Ombudsmanın nümayəndələri anası tərəfindən xəsarət yetirilən azyaşlının vəziyyəti ilə bağlı araşdırma aparıb
20:21 21.02.2024
Monqolustan lideri İlham Əliyevə məktub ünvanladı
20:00 21.02.2024
Sabah bu ərazidə qaz olmayacaq
19:39 21.02.2024
Monqolustan dövlət başçısı Azərbaycan Prezidentini ölkəsinə səfərə dəvət edib
19:38 21.02.2024
İsrail Hizbullahın 3 qərargahını vurdu
19:20 21.02.2024
DYP-dən hava şəraiti ilə bağlı MÜRACİƏT
19:00 21.02.2024
Xalq yazıçısı Mövlud Süleymanlı vəfat edib
18:52 21.02.2024
“Azərsilah” Müdafiə Sənayesi Holdinqi”nin Nizamnaməsi və strukturu TƏSDİQLƏNİB
18:44 21.02.2024
Azərbaycanda monitorinq aparılmalı olan iri dövlət şirkətlərinin siyahısı yenilənib
18:30 21.02.2024
Nazir müavini: Azərbaycanda energetika sahəsində yapon şirkətləri ilə müxtəlif layihələr həyata keçirilməkdədir
18:19 21.02.2024
Prezident İlham Əliyev XXVII Avrasiya İqtisadi Zirvə Toplantısının iştirakçılarına müraciət edib
18:09 21.02.2024
Azərbaycanda uşaqlara qoyulan COĞRAFİ ADLAR
17:51 21.02.2024
"Azərbaycan-Türkiyə birliyi regionda sülhün, sabitliyin qarantıdır" - Deputat Əliabbas Salahzadə
17:44 21.02.2024
Yaxın iki ayda Füzuli şəhərində 846 ailə məskunlaşacaq - RƏSMİ
17:35 21.02.2024
Prezidentdən hərbi xidmətə çağırışla bağlı SƏRƏNCAM
17:10 21.02.2024
Sədərəyə icra başçısı təyin olunan Naim Cahidzadə KİMDİR? – DOSYE
Sədərəyə icra başçısı təyin olunan Naim Cahidzadə KİMDİR? – DOSYE
17:08 21.02.2024
Zəngilanın Alıbəyli kəndi belə olacaq
17:03 21.02.2024
Prezident bu rayona yeni icra başçısı TƏYİN ETDİ
16:55 21.02.2024
FAKTİKİ HAVA: Dağlıq rayonlarda şaxta var
FAKTİKİ HAVA: Dağlıq rayonlarda şaxta var
16:44 21.02.2024
Əziz Orucovun həbs müddəti uzadıldı
16:20 21.02.2024
İrəvan Bakıdan sülh müqaviləsi ilə bağlı daha bir təklif paketi aldı
15:56 21.02.2024
Fazil Mustafa: "Qəbir daşına 10 min manat xərcləyənlər ağılsızdırlar" - MÜSAHİBƏ
15:45 21.02.2024
Hamısı