Süni intellektə investisiya yatırmaq nə qədər vacibdir? Nils Pratli yazır...

Yazarlar 16:03 10.02.2025

Sam Altmanın yeni Çin süni intellekt çatbotu ilə bağlı dəyərləndirməsi çox şeyi izah edirdi – “təəccüblü, xüsusilə də onların bu qiymətə təqdim edə bildikləri baxımından”. "OpenAI"nin baş direktoru tezliklə “daha yaxşı modellər” təqdim edəcəklərini vurğulamağı da unutmadı. Lakin onun "DeepSeek"in R1 versiyası ilə bağlı tərifi süni intellekt skeptiklərinin bir sualına aydınlıq gətirmiş oldu: Çin məhsulu, mütəxəssislərin dediyi qədər yaxşıdırmı? Cavab: əgər Altman belə deyirsə, bəli, yəqin ki, elədir.  

Əlbəttə, hələ də bir sıra suallar qalır. "DeepSeek" həqiqətən də bu sistemi cəmi 6 milyon dollarlıq məhdud büdcə ilə hazırlayıb? Yoxsa model "Nvidia" çiplərində işləyir, sadəcə olaraq daha az və köhnə versiya çiplərindən istifadə edir? Əgər belədirsə, süni intellekt sahəsinə yeni oyunçuların daxil olması uzunmüddətli perspektivdə "Nvidia" üçün müsbət xəbər sayılarmı? Digər şirkətlərin süni intellekt yarışında kompüter gücünə böyük yatırımlar etməsi artıq israf edilmiş vəsait hesab oluna bilərmi?  

Bu suallara tez bir zamanda cavab tapmaq gözlənilmir. Hazırda ehtimal olunan yeganə nəticə budur ki, fond bazarı "DeepSeek"in inkişafını əvvəlcədən görmədi. Lakin texnologiya inqilablarının mahiyyəti də budur – onlar proqnozlaşdırılması asan olmayan yollarla irəliləyir. Hər kəs dünyanın dəyişməkdə olduğunu hiss edir, lakin investisiyaları haraya yönəltməyin daha doğru olacağını bilmək tamamilə fərqli bir məsələdir.

Bir çoxları hazırkı vəziyyəti 1990-cı illərin sonundakı dotkom (internet) köpüyü ilə müqayisə edirlər və bu, başa düşüləndir. Hazırda bazarın cəmi bir neçə səhmdə cəmləşməsi əvvəlkindən də kəskin hal alıb. Məsələn, "Nvidia" yalnız bazar ertəsi günü 600 milyard dollarlıq dəyər itirməsinə baxmayaraq, hələ də Böyük Britaniyanın "FTSE 100" indeksinə daxil olan bütün şirkətlərin ümumi dəyərindən bir qədər yüksəkdir. Üstəlik, bütün bu proses birinci olmaq üstünlüyünə – yəni bazara ilk daxil olanların bütün maliyyə mükafatlarını qazanacağı inancına əsaslanır.  

Lakin 25 il əvvəl göstərildiyi kimi, real həyat bu qədər sadə işləmir. İnvestisiya meneceri Terri Smit ötən il bir sıra texnoloji liderlərin uğursuzluqla nəticələnən uzun siyahısını tərtib etmişdi: çip istehsalında "Intel", internet xidmətlərində "AOL", mobil telefonlarda "Nokia", axtarış sistemlərində "Yahoo", sosial mediada "Myspace" və smartfon bazarında "BlackBerry" brendini idarə edən "Research In Motion". Onun sözlərinə görə, bazarın ilk mərhələdə qalibləri müəyyən etmək bacarığına sahib olması ənənəni pozardı.  

Smit həmçinin belə bir ehtimal irəli sürmüşdü ki, “süni intellektin geniş yayılması elə bir vəziyyət yarada bilər ki, hamı ondan istifadə etdiyinə görə heç kim üstünlük əldə etməsin”. "DeepSeek"lə bağlı xəbər də bu ideyanı dəstəkləyir. Əgər açıq mənbəli kodlarla işləyən “təəccüblü” və ucuz Çin süni intellekt modelləri əlçatan olarsa, bazara giriş xərcləri kəskin aşağı düşəcək. Bu da xüsusilə süni intellekt tətbiqləri hazırlayan şirkətlər arasında rəqabətin güclənməsinə gətirib çıxaracaq və nəticədə qeyri-adi yüksək gəlir əldə etmə perspektivini zəiflədəcək.  

Sərbəst bazar iqtisadiyyatı tərəfdarları 1903-cü ildə Kitti Hokda uçuş həyata keçirən Rayt qardaşlarını öncədən dayandırardılar. Məşhur investor Uorren Baffet ABŞ aviaşirkətlərinin tarixi boyunca müflis olmaq və investorlar üçün pul itirmək vərdişinə işarə edərək bu sahəni sərt tənqid etmişdi. Süni intellektin də həddindən artıq sərmayənin çox az gəlir gətirdiyi bir sahəyə çevriləcəyini proqnozlaşdırmaq hələlik absurddur. Ən azından "Nvidia" cari maliyyə ilinin ilk doqquz ayında 58,8 milyard dollar həcmində vergiöncəsi mənfəət əldə edib ki, bu da Smitin uğursuzlar siyahısındakı şirkətlərin hər hansı birinin nailiyyətindən daha təsir edicidir.  

Lakin süni intellekt inqilabının ümumi iqtisadiyyata təsiri hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır və "DeepSeek"lə bağlı son xəbərlər fonunda bu qeyri-müəyyənlik bir qədər də artıb. Lakin texnologiya dünyasında bu, adi haldır.  

Mənbə: "The Guardian"

BAMF BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında Azərbaycanlı uşaqlarla bağlı bəyanat yayımladı

Xəbər xətti

“OPEC+” “səkkizliyi” hasilatın artımını sürətləndirəcək
16:21 03.04.2025
Antiterror əməliyyatından sonra David İşxanyanın Xankəndidəki hotelində silah-sursat aşkarlanmışdı
16:19 03.04.2025
Sinqapur Prezidenti dövlət başçısı və Mehriban Əliyevanı təbrik edib
16:16 03.04.2025
İranın nüvə laboratoriyaları vurula bilər
15:36 03.04.2025
"Bakı və İrəvan arasında sazişin imzalanması regionda sabitliyə gətirib çıxaracaq"
14:46 03.04.2025
Trampın qərarı bazarlara "qorxu saldı", qızıl isə tarixi rekord qırdı
13:42 03.04.2025
"DOGE USAID-in əməkdaşlarına işdən çıxarılma ilə bağlı səhv sənədlər göndərib"
13:39 03.04.2025
İlham Əliyevə təbriklər gəlməkdə davam edir
13:24 03.04.2025
"ABŞ NATO-da qalacaq"
13:13 03.04.2025
Azərbaycan Dilinin Orfoqrafiya Lüğətinin hazırlanmasında süni intellektdən istifadə olunur
13:03 03.04.2025
Rusiyada gəmi təmiri zavodunda yanğın baş verib
12:49 03.04.2025
Bu il Bakıda Ombudsmanların Simpoziumu keçiriləcək
12:46 03.04.2025
Ən kiçik uçan robot hazırlandı
12:37 03.04.2025
Bu vitamin əlavələrini qətiyyən qəbul etməyin -Həkimdən xəbərdarlıq
12:27 03.04.2025
Hindistanda qırıcı təyyarə qəzaya uğradı: Ölən və yaralanan var
12:19 03.04.2025
Türkiyədə boykot çağırışı edən 10 nəfər saxlanıldı
12:16 03.04.2025
"2024-cü ildə azı 56 min insan itkin düşüb"
11:38 03.04.2025
ABŞ-ın mərkəzi ştatlarında güclü qasırğa baş verib
11:35 03.04.2025
31 Mart: Sessiz Çığlık Adnan Fişənk yazır...
11:34 03.04.2025
Venesuela-Azərbaycan Dostluq qrupunun rəhbəri Fəxri xiyabanı ziyarət edib
11:22 03.04.2025
Myanmarın Zəlzələ Fəlakəti və Humanitar Böhran davam edir
11:13 03.04.2025
Türkiyədə son beş ildə bir milyondan çox qanunsuz miqrant saxlanılıb
11:09 03.04.2025
Bu pendirlər marketlərdən yığışdırılacaq
11:09 03.04.2025
Azərbaycan incəsənət ustaları ilk dəfə Özbəkistanda tələbələr üçün ustad dərsləri keçiblər
10:59 03.04.2025
ABŞ-ın Yeni Ticarət Tarifləri: Donald Trampın Qlobal İqtisadiyyata Dəyişiklik Təklifi
10:57 03.04.2025
Ağdərədə insan sümükləri tapıldı
10:40 03.04.2025
Moskva vilayətində baş verən yanğında dörd nəfər ölüb
10:37 03.04.2025
NATO ölkələri 2025-ci ildə Ukraynaya 21 milyard dollardan çox yardım göstərib
10:29 03.04.2025
Yüzlərlə göbələk növü yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşib
10:26 03.04.2025
Donald Trampın Ticarət Siyasəti: Qlobal İqtisadiyyata Təsirləri və Risklər
10:22 03.04.2025
Bu ərazilərdə güclü külək əsir
09:24 03.04.2025
Kəlbəcər yenidən dirçəlir
09:11 03.04.2025
Qlobal istiləşmə dünyanı kasıblığa sürüyür
08:17 03.04.2025
Pakistan prezidenti xəstəliyə yoluxdu
08:12 03.04.2025
Çin ABŞ tarifləri ilə bağlı əks tədbirlər görəcək
08:03 03.04.2025
Banqkokda dağılmış binanın altından 14 cəsəd tapıldı
07:56 03.04.2025
İsveçrədə dünyanın ən mürəkkəb mexaniki qol saatı təqdim olunub
07:26 03.04.2025
Tramp pinqvinlərə rüsum tətbiq edəcək
02:54 03.04.2025
Qazaxıstanda böyük nadir torpaq elementləri yatağı aşkarlanıb
01:13 03.04.2025
"Qalatasaray" "Fənərbağça"nı məğlub edərək yarımfinala yüksəldi
00:12 03.04.2025
Hamısı